Δυσκολία στην κατανόηση κειμένου: Τρόποι αντιμετώπισης

Για να μπορεί ένα παιδί να κατανοεί αυτά που διαβάζει πρέπει να αποκωδικοποιεί τα γράμματα, να συνδέει τις λέξεις με τις γνώσεις του και να έχει επαρκές λεξιλόγιο.

Πολλές φορές τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες διαβάζουν εντελώς μηχανικά, δηλαδή δεν κατανοούν αυτά που προφέρουν. Αποτέλεσμα είναι να διαβάζουν ένα κείμενο και στο τέλος να μην έχουν ιδέα σε τι αναφέρεται! Δεν μπορούν να κάνουν περίληψη, να διηγηθούν αυτό που διάβασαν, να βάλουν σε σωστή σειρά τα γεγονότα, ούτε να θυμηθούν ποιοι είναι οι ήρωες ή ο χώρος που διαδραματίζεται η ιστορία που διάβασαν.

Τρόποι αντιμετώπισης

• Αν το κείμενο είναι μεγάλο τότε κόψτε το σε μικρές ενότητες. Αν το παιδί δυσκολεύεται πολύ τότε ζητήστε του να διαβάσει μια παράγραφο. Μετά βρείτε το κεντρικό θέμα της παραγράφου, κάνοντας απλές ερωτήσεις στο παιδί.

• Ρωτήστε αν έχει κάποια άγνωστη λέξη. Συνήθως η απάντηση που θα πάρετε είναι “όχι” ενώ μπορεί και να υπάρχουν λέξεις που το παιδί δεν γνωρίζει. Αν εντοπίσετε κάποια δύσκολη λέξη, τότε αναλύστε την.

• Γράψτε μια λεζάντα δίπλα από κάθε παράγραφο.

• Σημειώστε λέξεις - κλειδιά κάθε παραγράφου.

• Αφού γίνει αυτό για κάθε παράγραφο, τότε κάντε ερωτήσεις κατανόησης στο παιδί. π.χ. ποιος είναι ο πρωταγωνιστής, πού γίνεται η ιστορία, τι σου έκανε εντύπωση, πώς νοιώθει ο ήρωας κ.λ.π.

• Ανάλογα με το ύφος και το είδος του κειμένου, μπορείτε να ζητήσετε από το παιδί να φτιάξει μια σχετική ζωγραφιά με όσα διάβασε.

• Επιλέξτε ευχάριστα κείμενα, με ζωηρούς διαλόγους και ιδιαίτερους χαρακτήρες που θα τραβήξουν το ενδιαφέρον του παιδιού.

• Αφού αναλύσετε το κείμενο ανά παράγραφο, ζητήστε από το παιδί να σας διηγηθεί με δικά του λόγια την ιστορία. Αν δυσκολεύεται, μπορεί να κοιτάει στις σημειώσεις που γράψατε. Αυτό μπορεί να γίνει προφορικά ή και γραπτά.

• Πείτε στο παιδί κάτι αναληθές με το κείμενο και ρωτήστε το αν συμφωνεί. π.χ. Μέσα στο δάσος βρίσκονταν 3 καφέ αρκούδες, συμφωνείς; Έτσι θα πρέπει ο μαθητής να ανακαλέσει από την μνήμη του ή αν δεν θυμάται να ψάξει να βρει την απάντηση μέσα από το κείμενο. Αυτός είναι ένας τρόπος να δείτε αν όντως το παιδί κατάλαβε και θυμάται αυτά που διάβασε.

• Κείμενα που συνοδεύονται από εικόνες βοηθούν πολύ στην κατανόηση του κειμένου.

• Ξεκινήστε με απλά κείμενα, ανάλογα με το επίπεδο του κάθε μαθητή και τον βαθμό της δυσκολίας που αντιμετωπίζει.

Η τιμωρία στη σχολική τάξη

Πολύ συχνά οι εκπαιδευτικοί έρχονται αντιμέτωποι με δύσκολες καταστάσεις και συμπεριφορές μέσα στη σχολική τάξη.

Ακόμα και στη σύγχρονη εποχή ακούγονται τιμωρίες όπως ορθοστασία στον πίνακα ή στη γωνία της τάξης ή γραφή 100 φορές "δεν θα ξανακάνω φασαρία μέσα στην τάξη" ή "δεν θα βγεις διάλειμμα" και άλλα τέτοια "ωραία"!!!

Μερικές συμβουλές για την τιμωρία μέσα στη σχολική τάξη: 

- Οι τιμωρίες πρέπει να αποφεύγονται!

Η θετική ενίσχυση, ανταμοιβή, επιβράβευση της θετικής συμπεριφοράς είναι πιο αποδοτική από οποιαδήποτε τιμωρία.

- Οι κανόνες της τάξης να είναι σαφείς και κατανοητοί. Μπορείτε μάλιστα να κρεμάσετε τους κανόνες σε εμφανές σημείο και κατά διαστήματα να τους συζητάτε με τα παιδιά. Να υπενθυμίζετε δηλαδή τους κανόνες και πόσο σημαντική είναι η τήρησή τους για την καλή λειτουργία της τάξης.

- Όχι στις έντονες φωνές και στα ουρλιαχτά! Ένας δάσκαλος που βγαίνει "εκτός εαυτού" δεν βγάζει καλή εικόνα στα παιδιά. Στόχος δεν είναι να φοβούνται το δάσκαλο, αλλά να τον αγαπούν και να τον σέβονται.

- Μπορούν οι εκπαιδευτικοί να θυμώνουν;

- Η τιμωρία δεν είναι ιδιαίτερα πετυχημένο τέχνασμα γιατί απλά "μαλώνει" τις κακές συμπεριφορές, χωρίς να δείχνει τις σωστές και αποδεκτές συμπεριφορές.

- Η αυστηρή τιμωρία μπορεί να προκαλέσει επιθετική ή αρνητική συμπεριφορά από την πλευρά του παιδιού. Συχνά τα παιδιά εκφράζουν άρνηση για το σχολείο επειδή τους μαλώνει ή φωνάζει πολύ η δασκάλα στην τάξη!

- Ο εκπαιδευτικός πρέπει να βρει θετικούς τρόπους να τραβά την προσοχή των μαθητών. Να κάνει το μάθημα ενδιαφέρον και να χρησιμοποιεί την πολυαισθητηριακή εκπαιδευτική μέθοδο.

- Η τιμωρία να μην είναι προσβλητική!

- Η τιμωρία να μην στερεί τα δικαιώματα του παιδιού, όπως να βγει διάλειμμα για να ξεκουραστεί.

- Αν κάποιο παιδί επανειλημμένα δημιουργεί προβλήματα, μιλήστε του κατ' ιδίαν. Συζητήστε την συμπεριφορά του, εκφράστε πως σας κάνει να νοιώθετε και τι δημιουργεί μέσα στην τάξη. Πείτε ότι δεν θέλετε να θυμώνετε και προτείνετε να συνεργαστείτε για να περνάτε όμορφα όλοι.

- Αρχικά προσπαθήστε να επαναφέρετε τον μαθητή με μια έντονη ματιά ή λεκτική φράση, χωρίς όμως φωνές και εντάσεις!

- Προειδοποιήστε τον μαθητή πριν την επιβολή τιμωρίας.Δώστε στο παιδί την ευκαιρία να συμμορφωθεί με τους κανόνες της τάξης.

- Βάλτε στοίχημα με τον εαυτό σας, να γίνετε καλύτερος εκπαιδευτικός, να μειώσετε τις εντάσεις στην τάξη, να δίνετε κίνητρα στους μαθητές όσον αφορά την μάθηση αλλά και τη συμπεριφορά τους.

- Να θυμάστε ότι αποτελείτε πρότυπο για τους μικρούς μαθητές!

- Προσπαθήστε να αναδείξετε το καλό στο χαρακτήρα του κάθε παιδιού. Είναι πολύ εύκολο να βάλουμε ταμπέλες στους μαθητές αλλά το πραγματικά αξιόλογο και πιο δύσκολο είναι να φέρουμε στην επιφάνεια τα θετικά τους στοιχεία. Για παράδειγμα αν ένα παιδί έχει ισχυρή προσωπικότητα και θέλει να επιβάλλεται στους άλλους, δώστε του ευκαιρίες να χρησιμοποιήσει την δυναμική του προσωπικότητα θετικά. π.χ Βάλτε το παιδί αυτό να οργανώσει ένα παιχνίδι, να είναι ηγέτης ενός δημιουργικού προγράμματος κ.λ.π

- Μην βάζετε ταμπέλες στους μαθητές, μην δημιουργείτε κλίκες, μην χωρίζετε την τάξη σε "καλά και κακά" παιδιά!

- Πλησιάστε κοντά όταν θέλετε να κάνετε παρατήρηση και ξεκινήστε λέγοντας το όνομά τους.

Την επόμενη φορά λοιπόν που είστε έτοιμοι να βάλετε τιμωρία....σκεφτείτε αν μπορείτε να την αποφύγετε!

Σοφία Τσιντσικλόγλου, Ειδική Παιδαγωγός

Τμήματα Ένταξης: Τί είναι και τί κάνουν

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

1) Ο εκπαιδευτικός του τμήματος ένταξης υποστηρίζει το συνάδελφο της γενικής αγωγής με τις γνώσεις του πάνω στην εκπαίδευση μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, δίνει τις συμβουλές του για την διαφοροποιημένη διδασκαλία των μαθητών αυτών αλλά και έτοιμο υλικό για να βοηθήσει τους μαθητές του μέσα στην τάξη.

2) Το τμήμα ένταξης λειτουργεί και σαν χώρος «αποσυμπίεσης » και ηρεμίας για παιδιά με αυτισμό, με επιθετικότητα, υπερκινητικότητα και γενικά με «ένταση». Ο χώρος της τάξης δεν μπορεί να «βοηθήσει» ένα μαθητή που ηχολαλεί έντονα και για αρκετή ώρα, που έχει έντονο θυμό που θα καταλήξει σε επιθετικότητα λεκτική ή σωματική, που δεν έχει μάθει ακόμα να ακολουθεί τα εκπαιδευτικό τρόπο λειτουργίας της τάξης και θα σηκώνεται συνέχεια θα πετάει πράγματα, που έχει διάσπαση προσοχής και δεν μπορεί να συγκεντρωθεί σε αυτό που προσπαθούν να του διδάξουν γιατί υπάρχουν 25 παιδιά και «ενοχλείται» κ.α. Το ίδιο ισχύει φυσικά με τον εκπαιδευτικό και τα παιδιά της τάξης που κάνουν το μάθημά τους.

3) Με την συνδιδασκαλία βοηθάει και το μαθητή και τον εκπαιδευτικό της γενικής αγωγής μέσα στην τάξη μόνο τις ώρες που χρειάζεται ο μαθητής χωρίς να εγκαταλείπονται τα υπόλοιπα παιδιά του τμήματος ένταξης.

4) Βοηθάει και όλους τους εκπαιδευτικούς των ειδικοτήτων για τους ίδιους λόγους που μπαίνουν σε αυτή την τάξη (ξένων γλωσσών, πληροφορικής, μουσικής κ.α.)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ

5) Ενημερώνει και υποστηρίζει τους γονείς των μαθητών του τμήματος ένταξης σε μια σχέση αλληλεπίδρασης .Τους καθοδηγεί , τους συμβουλεύει και στο πρόσωπό του βρίσκουν ακόμα έναν εκπαιδευτικό που τους βοηθάει εκτός από το δάσκαλο της τάξης .

6) Υποστηρίζει και όλους τους γονείς που νομίζουν ότι τα παιδιά τους έχουν μια «μαθησιακή δυσκολία» και καταφεύγουν στα κέντρα λόγου χωρίς να είναι απαραίτητο πληρώνοντας 45 ευρώ την ώρα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ

7) Εκτός από ότι έχει να κάνει με το γνωστικό αντικείμενο δίνει την δυνατότητα να κοινωνικοποιηθούν οι μαθητές μέσα από την ένταξή τους σε ομάδες με μαθητές από διαφορετικά τμήματα ή και από διαφορετικές τάξεις.

8) Έχει τον χρόνο για εξατομικευμένη και για διαφοροποιημένη διδασκαλία πράγματα που δεν μπορούν να γίνουν στο περιβάλλον της τάξης.

9) Πολλές φορές διαθέτει προγράμματα (cd-rom) που γίνονται στον ηλεκτρονικό υπολογιστή και βοηθάνε τους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες .

ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

10) Ο εκπαιδευτικός του τμήματος ένταξης βοηθάει ΟΛΗ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ

Γι΄ αυτό και όσα σχολεία δεν έχουν τμήμα ένταξης (από λάθος αντίληψη για την λειτουργία τους) τώρα προσπαθούν να ιδρύσουν αλλά….

Πρωινό ή βραδινό διάβασμα;

Από το γυμνάσιο θυμάμαι να έχουμε την ίδια κουβέντα με την κολλητή μου: «Μα καλά, πως μπορείς να διαβάζεις πρωί-πρωί;», μου έλεγε αυτή και εγώ της απαντούσα: «Εσύ πως μπορείς να διαβάζεις δύο η ώρα τη νύχτα!».

Και αυτή η κουβέντα συνεχίστηκε και στο λύκειο, στις πανελλαδικές και στο πανεπιστήμιο.

Η αλήθεια είναι πως ο τρόπος και ο χρόνος διαβάσματος είναι διαφορετικοί σε κάθε μαθητή και το βιολογικό ρολόι λειτουργεί με διαφορετικό τρόπο σε κάθε άνθρωπο.

Τι έχουν δείξει οι μελέτες για το βιολογικό μας «ωράριο»; Όταν έχει να κάνει με διάβασμα και γενικότερα με νοητικές εργασίες, οι περισσότεροι ενήλικες αποδίδουν καλύτερα αργά το πρωί. Καθώς η σωματική θερμοκρασία αρχίζει να αυξάνεται μετά το πρωινό ξύπνημα και συνεχίζει την αύξησή της έως το μεσημέρι, η λειτουργική μνήμη, η εγρήγορση και η συγκέντρωση σταδιακά βελτιώνονται, ενώ ένα ζεστό πρωινό ντους μπορεί να επιταχύνει την όλη διαδικασία.

Βέβαια, μια άλλη θεωρία υποστηρίζει το εξής: Πρωί θεωρία, βράδυ ασκήσεις. Δηλαδή; Οι πρωινές ώρες είναι κατάλληλες για να διαβάσεις θεωρητικά μαθήματα, λεπτομέρειες και καινούργιες έννοιες. Οι βραδινές ώρες ευνοούν την κριτική επεξεργασία και τις ασκήσεις. Γι'αυτό εξηγείται ότι εγώ λειτουργούσα καλύτερα το πρωί -όντας στη θεωρητική κατεύθυνση-, ενώ η κολλητή μου που ήταν τεχνολογική, τα βράδια! Όπως και να έχει πάντως, μετά το βραδινό διάβασμα, χρειάζεται ένας καλός ύπνος, αν θέλεις να βοηθήσεις τη μνήμη σου.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν πως η ικανότητα εστίασης της προσοχής και συγκέντρωσης τυπικά αρχίζουν μετά το μεσημέρι να φθίνουν. Η προσοχή των περισσότερων ανθρώπων εύκολα αποσπάται από τις 12 το μεσημέρι έως τις 4 το απόγευμα, σύμφωνα μελέτη του δρος Ρόμπερτ Μάτσοκ, αναπληρωτή καθηγητή Ψυχολογίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια. Η εγρήγορση τείνει να «βουλιάζει» μετά την κατανάλωση ενός γεύματος, σύμφωνα με την ίδια μελέτη. Γύρω στις 2 το μεσημέρι, εξάλλου, αρχίζει να γίνεται έντονη η υπνηλία, γι’ αυτό και είναι κατάλληλη ώρα για έναν σύντομο (20 έως 30 λεπτά) μεσημεριανό ύπνο.

Σε τι συμπέρασμα καταλήγουμε; Πως το πρωινό διάβασμα είναι, γενικά πιο αποδοτικό, αλλά είναι στην καθαρή προτίμηση του μαθητή πότε τον βολεύει! Και σίγουρα καλός ύπνος, παιδιά!

Το κακό που προκαλεί το κυνήγι των βαθμών

Η βαθμολογία των μαθητών στο τέλος κάθε τριμήνου αποτελεί σύνηθες άγχος τόσο για τους ίδιους όσο και για τους γονείς που θέλουν να παρακολουθούν από κοντά την πρόοδο των παιδιών τους.Όσο το άγχος για το βαθμό λειτουργεί ως κινητήριος δύναμη που δραστηριοποιεί και εμπλέκει το μαθητή σε έναν υγιή ανταγωνισμό στα πλαίσια της μαθητικής κοινότητας, τότε καλώς! Τι γίνεται όμως στην περίπτωση που το άγχος για τον καλό βαθμό καταβάλλει το μαθητή και το κυνήγι της βαθμολογίας γίνεται αυτοσκοπός;

Πρόκειται για μια πραγματικότητα που εμφανίζεται δειλά δειλά από τα πρώτα χρόνια της σχολικής σταδιοδρομίας των μαθητών και τους ακολουθεί μέχρι τέλους, εφόσον η βαθμολογία αποτελεί έναν από τους βασικούς τρόπους αξιολόγησης της επίδοσης τους και παράλληλα μια συνεχή εκπαιδευτική διαδικασία εξηγεί η Ελισάβετ Σούκουλη, Φιλόλογος που έχει ειδικευτεί στην Ειδική Αγωγή και τη Λογοθεραπεία.
 

Από την Ε΄ δημοτικού και μετά, οι μαθητές παίρνουν για πρώτη φορά στον έλεγχο και αριθμητική βαθμολογία, Άριστα (9-10), Πολύ Καλά (7-8), Καλά (5-6). Πολλά από τα παιδιά μόλις παίρνουν τα αποτελέσματα ενός διαγωνίσματος στα χέρια τους ρωτούν εναγωνίως «Κυρία ποιος πήρε το μεγαλύτερο βαθμό;» ή συζητούν μεταξύ τους λέγοντας «Τι βαθμό πήρες εσύ;» και πολύ πιθανό πίσω από αυτές τις ερωτήσεις να κρύβεται ένα «πάλι δεν τα κατάφερα να πάρω μεγάλο βαθμό» ή ακόμη χειρότερα «πάλι δε θα αρέσει ο βαθμός στους γονείς μου»… Συχνά μαθητές, από το δημοτικό, μπαίνουν στη διαδικασία να αποκρύπτουν τη βαθμολογία τους ή να λένε ψέματα.
 

Ίσως αυτή η αντίδραση να μην υπήρχε ή έστω να μην εκδηλωνόταν τόσο έντονα αν τόσο μαθητές όσο και γονείς αντιμετώπιζαν την αξιολόγηση της επίδοσης τους στην ουσιαστική της διάσταση.
 

Η αξιολόγηση του μαθητή μέσω της βαθμολογίας δεν υπάρχει ούτε για να τον τιμωρήσει για τις επιδόσεις του σε περίπτωση που δεν είναι καλές ούτε για να του δείξει ότι δεν είναι ικανός να ανταποκριθεί στις σχολικές απαιτήσεις. Ακόμη περισσότερο, δεν υπάρχει για να τον τιμωρήσει για τη συμπεριφορά του ή για να προκαλέσει προστριβές ή αντιδικίες με τους γονείς.
 

Ο λόγος που συμβαίνουν όλα αυτά; Σίγουρα δεν είναι ένας και σίγουρα θέλει σελίδες ολόκληρες για να γίνει ανάλυση σε βάθος. Η πρώτη σκέψη βέβαια που έρχεται στον καθένα από μας είναι πως το ισχύον εκπαιδευτικό σύστημα είναι αυτό που καλλιεργεί «την ψύχωση του καλού βαθμού». Ενδεικτικά αναφέρω ότι από την έρευνα του ΕΚΚΕ για «το ελληνικό σχολείο στην αυγή του 21ου αιώνα» προκύπτει ότι η βαθμοθηρία αρχίζει να είναι εμφανέστατη πλέον από το γυμνάσιο και κορυφώνεται στο λύκειο με ένα ποσοστό 92,9% των μαθητών να δηλώνουν ότι θα ήθελαν να παίρνουν πάντα μεγάλους βαθμούς. Δε χρειάζεται βέβαια κανείς έρευνες για να πειστεί μιας και οι περισσότεροι από μας έχουμε βιώσει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα είτε ως μαθητές είτε ως γονείς. Και όλοι μας βέβαια γνωρίζουμε καλά πως οι άριστες επιδόσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής πορείας δεν επιβεβαιώνουν πάντα τις επιδόσεις κατά τις κρίσιμες εισαγωγικές εξετάσεις για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
 

Βέβαια εκτός από το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα και οι γονείς παίζουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία του προβλήματος. Πολλές φορές οι ανασφάλειες τους από την υπάρχουσα κατάσταση, τα άγχη τους ή και οι δικές τους απωθημένες φιλοδοξίες προβάλλονται πάνω στα ίδια τα παιδιά, ασυνείδητα τις περισσότερες φορές.
 

Το πρώτο βήμα που πρέπει να κάνουν οι ίδιοι οι γονείς προκειμένου να βοηθήσουν τα παιδιά τους είναι να συνειδητοποιήσουν οι ίδιοι καλά ποια είναι η ουσία και ο σκοπός της αξιολόγησης ενός μαθητή μέσω της βαθμολογίας.
 

Ειδικότερα, σκοπός της αξιολόγησης της επίδοσης του μαθητή είναι:
-Η παρώθηση, η ενθάρρυνση και η σωστή αυτοαντίληψη του παιδιού
-Η διάγνωση των κλίσεων και των ικανοτήτων του από το δάσκαλο, καθώς και των μαθησιακών δυσκολιών που τυχόν αυτό αντιμετωπίζει
-Η ανατροφοδότηση της διδασκαλίας και της μάθησης για την προαγωγή του παιδευτικού έργου. (Προεδρικό διάταγμα ΥΓΓ Αριθμ.462)
 

Η αξιολόγηση λοιπόν δεν είναι αυτοσκοπός αλλά μια διαδικασία για να επιτευχθούν όλοι οι παραπάνω σκοποί. Είναι το μέσο που βοηθά τον εκπαιδευτικό, τον μαθητή και τον γονιό να πετύχουν τον κοινό τους στόχο, που δεν είναι άλλος πέρα από την πρόοδο του μαθητή!
 

Προς αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να κινηθεί και ο γονιός με τη σειρά του. Και για να το πετύχει αυτό θα πρέπει να είναι ουσιαστικά δίπλα στο παιδί του αν θέλει να το βοηθήσει στη σχολική του πορεία.
 

Ένας γονιός στηρίζει ουσιαστικά το παιδί του στο σχολείο και αποβάλλει το άγχος του για τους βαθμούς όταν:

• Εκφράζει την ικανοποίησή του σε σχέση με τις επιδόσεις του και τονίζει τα θετικά του στοιχεία δείχνοντας του εμπιστοσύνη πως θα τα καταφέρει γιατί έχει τις δυνατότητες.
• Δεν τον/ την συγκρίνει με τους συμμαθητές του/της. Οι δυνατότητες εξέλιξης του κάθε μαθητή είναι διαφορετικές. Το μόνο που πετυχαίνει ένας γονιός συγκρίνοντας είναι να δημιουργεί αισθήματα μειονεξίας στο παιδί του αλλά και πιθανής παραίτησης από τη διαδικασία της μάθησης.
• Δεν αντιδρά με υπερβολή είτε σε έναν μεγάλο βαθμό είτε σε έναν χαμηλό βαθμό. Και στις δυο περιπτώσεις καλό είναι να έχει μια ισορροπημένη συμπεριφορά γιατί στη μεν πρώτη περίπτωση μπορεί να οδηγήσει το παιδί σε πλήρη απογοήτευση ενώ στη δεύτερη να καλλιεργήσει στο παιδί έντονο το αίσθημα του ανταγωνισμού με τους συμμαθητές του.
• Σε περίπτωση χαμηλής βαθμολογίας, συζητά με το παιδί προκειμένου να εντοπίσει και ο ίδιος τι είναι αυτό που τον/ τη δυσκολεύει. Πολλές φορές η χαμηλή βαθμολογία σ΄ ένα διαγώνισμα μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά προβληματίζοντας και δραστηριοποιώντας τον μαθητή!
• Όταν το παιδί επιστρέφει από το σχολείο φροντίζει να κουβεντιάζει για το πώς πέρασε τη μέρα του, με ποιους συνεργάστηκε και τι καινούριο έμαθε δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο πως το σημαντικότερο είναι να περνάει όμορφα στο σχολείο και να εξελίσσεται δημιουργικά! Δίνει έμφαση στη μόρφωση ως αξία ζωής και όχι ως το μέσο για έναν καλό βαθμό.
  Έχει πάντα ως αρχή του το περίφημο απόφθεγμα του μεγάλου John Dewey “Education is not preparation for life, education is life itself”.

Σωστή προετοιμασία για τα διαγωνίσματα

Το πρώτο βήμα είναι η μελέτη των οδηγιών για την εξέταση. Η εξέταση μπορεί να ζητά να απαντήσουμε σε δύο ερωτήσεις του πρώτου μέρους και τρεις από το δεύτερο μόνο.

Διαβάζουμε πολύ προσεκτικά τα ρήματα της κάθε ερώτησης. Συνήθως αυτά είναι που μας οδηγούν και μας λένε τι να κάνουμε στην κάθε ερώτηση.

1. Προηγούμενες εξετάσεις του ιδίου τύπου.

Ένα από τα βασικά λάθη που κάνουν πολλοί είναι να διαβάζουν επιπόλαια τις ερωτήσεις από προηγούμενες εξετάσεις και να λένε στον εαυτό τους, "τις ερωτήσεις ένα, τρία και πέντε τις γνωρίζω πολύ καλά και δε χρειάζεται να τις απαντήσω". Ποτέ δεν ξέρουμε τι δυσκολίες θα αντιμετωπίσουμε, μέχρις ότου πραγματικά απαντήσουμε τις ερωτήσεις αυτές.

2. Βασικές ερωτήσεις και σύντομες απαντήσεις.

Ένας πρακτικός τρόπος, για να εξασκηθούμε στην απάντηση των ερωτήσεων αυτών, είναι να γράφουμε σε συντομία τις απαντήσεις σε διάφορες ερωτήσεις που έχουμε επιλέξει. Για να το πετύχουμε αυτό, μπορούμε να ακολουθήσουμε τα πιο κάτω βήματα:

(α) Υπογραμμίζουμε το ρήμα της ερώτησης που μας λέει τι θα πρέπει να κάνουμε.

(β) Γράφουμε σε μορφή "σκελετού" τις βασικές ιδέες που θέλουμε να δώσουμε στην απάντησή μας.

3. Πιθανές ερωτήσεις.

Στο στάδιο αυτό και αφού έχουμε μελετήσει κάποιες ερωτήσεις σε ένα συγκεκριμένο θέμα ή κεφάλαιο, το οποίο θεωρούμε σημαντικό, προσπαθούμε να σκεφτούμε κάποιες ερωτήσεις που είναι πιθανό να ερωτηθούμε. Οι ερωτήσεις αυτές μπορεί να είναι παρόμοιες με αυτές που έχουμε ήδη απαντήσει ή νέες ερωτήσεις, που εμείς θεωρούμε ότι είναι σημαντικές.

4. Συζήτηση των απαντήσεων και χρήση του χρόνου.

Ορισμένες από τις ερωτήσεις, που εμείς θα επιλέξουμε, θα πρέπει να απαντηθούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, που θα απαντηθούν κατά τη διάρκεια της εξέτασης. Ένα άλλο επίσης πολύ σημαντικό βήμα είναι η συζήτηση με τους συμμαθητές μας των δικών μας απαντήσεων αλλά και των απαντήσεων που εκείνοι έχουν δώσει. Το όφελος από τη συζήτηση αυτή θα είναι τεράστιο, διότι όχι μόνο θα ξεκαθαρίσουμε και θα κατανοήσουμε σε βάθος το εξεταζόμενο θέμα μας, αλλά θα έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε και πώς άλλοι βλέπουν το ίδιο ερώτημα. Ίσως αυτό βοηθήσει, ώστε να συμπληρώσουμε πιθανά κενά που υπάρχουν.

Στις απαντήσεις μας προσπαθούμε να διατηρούμε μια συνοχή και όχι να πηδάμε από το ένα σημείο στο άλλο χωρίς να υπάρχει ξεκάθαρο αποτέλεσμα. Η σαφήνεια και λογική σειρά είναι σημαντικά στοιχεία σε μια απάντηση και δίνουν ταυτόχρονα μια θετική εικόνα στον εξεταστή ενός μελετημένου και προγραμματισμένου μαθητή.

Το θέμα χρόνος είναι επίσης πολύ σημαντικό. Έχω την εντύπωση ότι μερικοί δεν έχουν την αίσθηση του χρόνου, όταν γράφουν εξετάσεις, με όλες τις καταστροφικές συνέπειες. Είναι τραγικό μερικοί να γράφουν δύο ερωτήσεις σωστές και να αφήνουν πίσω την τρίτη ερώτηση. Αν έχετε για παράδειγμα απαντήσει την πρώτη ερώτηση πλήρως και στη δεύτερη ερώτηση, που αποτελείται από δυο μέρη, έχετε ξοδεύσει όλο σας το χρόνο για την απάντηση του πρώτου μέρους, τότε αυτό που θα πρέπει να κάνετε είναι να απαντήσετε σύντομα και συνοπτικά το δεύτερο μέρος και να προχωρήσετε στην τρίτη ερώτηση. Να είστε σίγουροι δε ότι με τον τρόπο αυτό το άθροισμα των μονάδων που θα πάρετε, θα είναι κατά πολύ πιο ψηλό παρά αν ξοδεύατε όλο σας τον χρόνο στην δεύτερη ερώτηση και αγνοούσατε πλήρως την τρίτη ερώτηση.

5. Λύση γραπτού υπό συνθήκες εξετάσεων.

Στο στάδιο αυτό είστε έτοιμοι να λύσετε ένα ολοκληρωμένο γραπτό με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που θα επιλύσετε το κανονικό γραπτό. Ο χρόνος που θα χρησιμοποιήσετε θα πρέπει να είναι ο ίδιος με το χρόνο του πραγματικού γραπτού. Οι απαντήσεις σας θα πρέπει να είναι ολοκληρωμένες και πλήρεις. Οι συνθήκες, που θα εργάζεστε, θα πρέπει να είναι πραγματικές συνθήκες εξετάσεων χωρίς να επιτρέπετε σε κανένα να σας διακόπτει. Όταν τελειώσετε, προσπαθήστε πάντοτε να έχετε λίγα λεπτά, ώστε να συμπληρώσετε πιθανά κενά ή παραλείψεις.

Να μην ξεχνάτε ότι είναι απαραίτητο να έχετε λύσει τουλάχιστο τρία ή τέσσερα παρόμοια γραπτά με αυτό που θα λύσετε κατά την ημέρα των εξετάσεων.

6. Επισκόπηση και κριτική.

Στο τελευταίο αυτό στάδιο θα ήταν καλό να κάνετε μια κριτική της δουλειάς που έχετε επιτελέσει κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας σας για τις εξετάσεις, προσπαθώντας να εντοπίσετε τα αδύνατά σας σημεία. Σκεφτείτε μετά τι θα μπορούσατε να αλλάξετε ή να βελτιώσετε, ώστε να έχετε καλύτερα αποτελέσματα.

Μόνο εσείς μπορείτε να αποφασίσετε τι ακριβώς θα κάνετε σύμφωνα πάντα με τις δικές σας ανάγκες.

Μήπως θα ήταν καλό να επιλύσετε περισσότερα γραπτά;

Μήπως χρειάζεται περισσότερη δουλειά κατά την επανάληψη, ώστε να θυμάστε καλύτερα τα διάφορα θέματα;

Ο χρόνος που χρησιμοποιείτε είναι ο ενδεδειγμένος ή μήπως χρειάζεται να είστε πιο γρήγορος στις απαντήσεις σας;

Μήπως ξοδεύετε πολύ χρόνο σε ερωτήσεις που γνωρίζετε και δεν δίνετε αρκετό χρόνο στον εαυτό σας να απαντήσει τις άλλες ερωτήσεις;

Tα αρχαία ελληνικά θεραπεύουν τη δυσλεξία!

Tην ωφέλεια που προκύπτει για τη διαμόρφωση και τη σωστή χρήση του εγκεφάλου αναγνωρίζουν ξένοι καθηγητές, οι οποίοι προτείνουν τη συστηματική διδασκαλία της γλώσσας σαν θεραπεία σε δυσλεκτικά παιδιά, ενώ εδώ τείνουν να εξαφανιστούν ολοκληρωτικά από την εκπαίδευσή μας.

Σύμφωνα με την θεωρία, του Καθηγητού της Φιλολογίας Eric Havelock η οποία στηρίζεται στον Πλάτωνα, το αρχαίο Ελληνικό αλφάβητο προκάλεσε πακτωλό αφηρημένων εννοιών στον Αρχαίο Ελληνικό…. κόσμο, λόγω ενεργοποίησης του εγκεφάλου των χρηστών του.

Στον συνεδριακό τόμο των τετρακοσίων σελίδων «Alphabet and the Brain, έκδοση Springer του 1988» παρουσιάζονται τα συμπεράσματα πλήθους κορυφαίων επιστημόνων φιλολόγων, γλωσσολόγων και άλλων ειδικοτήτων, πλην Ελλήνων αντιστοίχων ειδικοτήτων.

Επιμελητές της έκδοσης ήταν ο Καθηγητής της Ιατρικής Charles Lumsden του Πανεπιστημίου του Τορόντο και ο Διευθυντής του Κέντρου Θεωρίας της Επικοινωνίας “Marchal McLuhan” Derrick De Kerckhove.

Tα επιστημονικά αποτελέσματα τα οποία υποστηρίζουν την θεωρία του Havelock είναι τα εξής:   

1. Η περιοχή Broca, που βρίσκεται στην αριστερή πλευρά του εγκεφάλου, ενεργοποιήθηκε λίγο περισσότερο, λόγω του Ελληνικού αλφαβήτου διότι χρησιμοποιήθηκαν επιτυχώς φωνήεντα σε γραφή για πρώτη φορά.

2. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος επαναπρογραμματίστηκε ριζικώς.

3. Η πιο πάνω αναφερθείσα συγκλονιστική μεταβολή στην λειτουργία του εγκεφάλου προκάλεσε μία ουσιώδη αλλαγή στην ψυχολογία των χρηστών του αλφαβήτου από την οποία προέκυψε η ανάγκη επικοινωνίας των πολιτών δια της λειτουργίας του θεάτρου.

Οι δημοσιευμένες έρευνες της επιστημονικής ομάδας του Ιωάννη Τσέγκου παρουσιάζονται στο βιβλίο «Η ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΤΟΝΩΝ». Σε αυτές, αλλά και σε νεώτερες έρευνες 1999-2010, απέδειξαν ότι οι μετρήσιμοι δείκτες της Λεκτικής Νοημοσύνης και της Αφαιρετικής Σκέψης με αποδεκτές τεχνικές επιταχύνθηκαν σε ομάδα 25 μη-δυσλεξικών παιδιών. Η διδασκαλία στα παιδιά αυτά καθώς και οι μετρήσεις των δεικτών άρχισαν από την ηλικία των 8 ετών και συνεχίστηκαν μέχρι και τα 12 χρόνια τους.

Οι ίδιοι δείκτες επιβραδύνθηκαν στην ισάριθμη ομάδα μη-δυσλεξικών παιδιών τα οποία δεν διδάχθηκαν εβδομαδιαίως και εξωσχολικώς επί δίωρο την Αρχαία Γλώσσα. Ας σημειωθεί ότι οι δύο ομάδες διδάχθηκαν τα ίδια προγραμματισμένα μαθήματα στο κανονικό ωράριο η δε στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε με γενικώς αποδεκτό πρότυπο. Ωστόσο, η Αυστραλή Πανεπιστημιακή ερευνήτρια Kate Chanock έκανε ένα βήμα παράλληλο ως προς τον Ιωάννη Τσέγκο διότι στο έργο της «Help for a dyslexic learner from an unlikely source: the study of Ancient Greek, Literacy 2006» περιγράφει πως κατέστησε ένα αγγλομαθή δυσλεξικό σε μη-δυσλεξικό με τα Αρχαία Ελληνικά!

Εν τούτοις, από φέτος, τα μεν παιδιά της Αγγλίας του Δημοτικού στην περιοχή της Οξφόρδης, με επιστημονική πρόταση, επιπροσθέτως των μαθημάτων τους θα μαθαίνουν Αρχαία Ελληνικά, τα δε αντίστοιχης ηλικίας Ελληνόπουλα, μόνον με πολιτική απόφαση, δεν θα διδάσκονται την Αρχαία Γλώσσα ενώ θα έπρεπε, αλλά Αγγλικά!! 

(Σταύρος Π. Παπαμαρινόπουλος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας 2004-2010 )