Ανάλυση Μετοχών στα Λατινικά

Ανάλυση μετοχών σε δευτερεύουσες προτάσεις

Χρονική μετοχή

Ενεστώτας (σύγχρονο)

• ιστορ. ή διηγηματ. cum + υποτακτ. παρατ. ενεργ. φωνής

• dum + οριστ. ενεστ. ενεργ. φωνής

Π.χ. is Gallos abeuntes secutus est (21) / is Gallos, cum abirent, secutus est / is Gallos, dum abeunt, secutus est

rediens:   dum redis  (28)

Νοn tibi ingredienti cecidit? (43) / Νοn tibi cecidit, cum ingredereris? /Νοn tibi cecidit, dum ingrederis?

Παρακείμενος (προτερόχρονο)

• ιστορ. ή διηγηματ. cum + υποτακτ. υπερσυντ. παθητ. φωνής 

• postquam + οριστ. παρακειμ. παθητ. φωνής

Π.χ. interrogātus (40) : cum interrogātus esset/ postquam interrogatus est

vocatus Brutus venit (49) :  cum Brutus vocatus esset, venit/  postquam Brutus vocatus est, venit

Αιτιολογική μετοχή

Ενεστώτας

• quod + οριστ. ενεστ. ή παρατ. ενεργ. φωνής (αντικειμενική αιτιολογία) 

• quod + υποτακτ. ενεστ. ή παρατ. ενεργ. φωνής (υποκειμενική αιτιολογία) 

• cum + υποτακτ. ενεστ. ή παρατ. ενεργ. φωνής (αιτιολογία που είναι αποτέλεσμα εσωτερικής λογικής διεργασίας). 

Π.χ. eί desideranti legit (27) /  legit ei, quod desiderabat legit  / ei, quod (cum) desideraret

Παρακείμενος

• quod + οριστ. παρακειμ. ή υπερσυντ. παθητ. φωνής (αντικειμενική αιτιολογία) 

• quod + υποτ. παρακειμ. ή υπερσυντ. παθητ. φωνής (υποκειμενική αιτιολογία) 

• cum + υποτακτ. παρακειμ. ή υπερσυντ. παθητ. φωνής (αιτιολογία που είναι αποτέλεσμα εσωτερικής λογικής διεργασίας).

Π.χ.appensum: quod appensum est (21)

confisus (31) :  quod confisus est/ sit

permotus (31) : quod permotus est/sit

fessa, rogavit materteram (38) /quod fessa erat, rogavit materteram /quod (cum) fessa esset, rogavit materteram

Gallus, periculum veritus, constituit (45) /Gallus, quod periculum veritus erat, constituit / Gallus, quod (cum) periculum veritus esset, constituit

Μέλλοντας 

• quod + οριστ. ενεστ. ή παρατ. ενεργ. περιφραστ. συζυγίας (αντικειμ. αιτιολογία) 

• quod + υποτ. ενεστ. ή παρατ. ενεργ. περιφραστ. συζυγίας (υποκειμενική αιτιο¬λογία) 

• cum + υποτακτ. ενεστ. ή παρατ. ενεργ. περιφραστ. συζυγίας (αιτιολογία που είναι αποτέλεσμα εσωτερικής λογικής διεργασίας). 

Π.χ.. obvia turba quasi moriturum eum miseratur (20) / obvia turba eum miseratur, quod moriturus sit

Εναντιωματική μετοχή

Ενεστώτας

• etsi + οριστ. ενεστ. ή παρατ. ενεργητ. φωνής 

• licet + υποτακτ. ενεστ. ή παρατ. ενεργ. φωνής

Π.χ. absens dictator est factus (21)    / etsi aberat, dictator est factus  / licet abesset, dictator est factus.

Αναφορική (Επιθετική) μετοχή

Ενεστώτας

• qui, quae, quod (το γένος και ο αριθμός της οποίας καθορίζονται από το υποκείμενο της μτχ.) + οριστ. ενεστ. ή παρατ. ενεργ. φωνής. 

Π.χ.  praesentes fructus neglegamus (22) : neglegamus fructus, qui praesunt

interroganti :  qui interrogabat  (23)

quaerenti :  qui quaerebat  (24)

desideranti :  qui desiderabat  (27)

coniurationem nascentem confirmaverunt (42) / coniurationem, quae nascebatur, confirmaverunt

Παρακείμενος 

• quί, quae, quod + οριστ. παρακειμ. ή υπερσυντ. παθητ. φωνής. 

Π.χ.ίn exiliο fuerat propter praedam nοn aequo iure divisam (21) / ίn exiliο fuerat propter praedam, quae nοn aequo ίure divisa erat

cohibitae :   quae cohibitae sunt (23)

indignatus : quod indignatus erat (24)

aut in Asia susceptum aut ex Asia deportatum (30) :  quod aut in Asia susceptum est aut ex Asia deportatum est.

magnum pondus auri missum attulissent (36) / magnum pondus auri, quod missum erat, attulissent

epistulam conscriptam  (45) :  quae conscripta est

emissa (48) : quae emissa erat

instinctam :    quae  instincta erat

Ιδιόμορφη χρονική μετοχή

Υποκείμενο αφαιρετικής απολύτου -> υποκείμενο ρήματος χρονικής πρὀτασης

Κατηγορηματικός προσδιορισμός -> κατηγορούμενο

Cum + υποτακτ. Παρατατ. Sum

Dum + οριστ. Ενεστ. sum

Ανάλυση μετοχών σε προτάσεις στα κείμενα των Λατινικών (Γ΄ Λυκείου)

[Σύμφωνα με το νέο πρόγραμμα σπουδών 2015-2016]

Εναντιωματικές Μετοχές

Κείμενο 21

absens: Εναντιωματική Μετοχή, Ενεστώτα, με ρήμα εξάρτησης Ιστορικού χρόνου (factus est: Παρακείμενος). Η μετοχή δηλώνει το σύγχρονο, με την πράξη που εκφράζει το ρήμα εξάρτησης, και θα μετατραπεί σε χρόνο Παρατατικό.

etsi aberat (Οριστική Παρατατικού)

licet abesset (Υποτακτική Παρατατικού)

Αιτιολογικές Μετοχές

Κείμενο 3

iratus: Αιτιολογική Μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο. Εξαρτάται από ρήμα Αρκτικού χρόνου: urget (ΕΝΣ), οπότε θα τραπεί σε χρόνο Παρακείμενο, ώστε να δηλωθεί το προτερόχρονο.

quod iratus est (Οριστική Παρακειμένου. Αντικειμενική Αιτιολογία)

Προσέχουμε, ωστόσο, ότι το iratus μπορεί να εκληφθεί ως επίθετο, οπότε λειτουργεί ως επιρρηματικό κατηγορούμενο του τρόπου.

Κείμενο 20

moriturum: Αιτιολογική Μετοχή Υποθετικής Αιτιολογίας, Μέλλοντα, που δηλώνει το Υστερόχρονο.

cum moriturus esset (cum + Υποτακτική Παρατατικού Ενεργητικής Περιφραστικής Συζυγίας, για να δηλωθεί το Υστερόχρονο, καθώς έχουμε έμμεση εξάρτηση από ιστορικό χρόνο delatus est)

quasi moriturus esset (Υποθετική Παραβολική Πρόταση. Εισαγωγή με υποθετικό παραβολικό σύνδεσμο (quasi) και εκφορά με Υποτακτική, καθώς η σύγκριση αφορά μια υποθετική κατάσταση, και ειδικότερα Υποτακτική Παρατατικού Ενεργητικής Περιφραστικής Συζυγίας, για να δηλωθεί το Υστερόχρονο, καθώς έχουμε έμμεση εξάρτηση από ιστορικό χρόνο delatus est)

Κείμενο 21

appensum: Αιτιολογική Μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο. Εξαρτάται από ρήμα Ιστορικού χρόνου: dedit (ΠΡΚ), οπότε θα τραπεί σε χρόνο Υπερσυντέλικο, ώστε να δηλωθεί το προτερόχρονο.

quod illic appensum erat (Οριστική Υπερσυντέλικου. Αντικειμενική Αιτιολογία)

quod illic appensum esset (Υποτακτική Υπερσυντέλικου. Υποκειμενική / Υποθετική Αιτιολογία)

cum illic appensum esset (Υποτακτική Υπερσυντέλικου. Η αιτιολογία παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα μιας εσωτερικής λογικής διεργασίας)

Κείμενο 24

indignatus: Αιτιολογική Μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο. Εξαρτάται από ρήμα Ιστορικού χρόνου: inquit (ΠΡΚ), οπότε θα τραπεί σε χρόνο Υπερσυντέλικο, ώστε να δηλωθεί το προτερόχρονο.

quod Ennius indignatus erat (Οριστ. Υπερσυντέλικου. Αντικειμενική Αιτιολογία)

quod Ennius indignatus esset (Υποτ. Υπερσυντέλικου. Υποκειμενική Αιτιολογία)

cum Ennius indignatus esset (Υποτ. Υπερσυντέλικου. Εσωτερική λογική διεργασία)

Κείμενο 27

desideranti: Αιτιολογική Μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το Σύγχρονο. Εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (legit: Παρακείμενος), οπότε θα τραπεί σε χρόνο Παρατατικό, ώστε να δηλωθεί το σύγχρονο στο παρελθόν.

quod desiderabat (Οριστ. Παρατατικού. Αντικειμενική Αιτιολογία)

quod desideraret  (Υποτ. Παρατατικού. Υποκειμενική Αιτιολογία)

cum desideraret  (Υποτ. Παρατατικού. Αποτέλεσμα εσωτερικής λογικής διεργασίας)

Κείμενο 31

confisus: Αιτιολογική Μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο. Εξαρτάται από Ιστορικό χρόνο: ruit (ΠΡΚ), οπότε θα τραπεί σε χρόνο Υπερσυντέλικο, ώστε να δηλωθεί το προτερόχρονο.

quod confisus erat     (Οριστ. Υπερυντέλικου. Αντικειμενική Αιτιολογία)

quod confisus esset    (Υποτ. Υπερσυντέλικου. Υποκειμενική Αιτιολογία)

cum confisus esset     (Υποτ. Υπερσυντέλικου. Εσωτερική λογική διεργασία)

permotus: Αιτιολογική Μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο. Εξαρτάται από Ιστορικό χρόνο: ruit (ΠΡΚ), οπότε θα τραπεί σε χρόνο Υπερσυντέλικο, ώστε να δηλωθεί το προτερόχρονο.

quod permotus erat   (Οριστική Υπερσυντέλικου. Αντικειμενική Αιτιολογία)

quod permotus esset  (Υποτ. Υπερσυντέλικου. Υποκειμενική Αιτιολογία)

cum permotus esset   (Υποτ. Υπερσυντέλικου. Εσωτερική λογική διεργασία)

Κείμενο 38

fessa: Αιτιολογική Μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο. Εξαρτάται από Ιστορικό χρόνο: rogavit (ΠΡΚ), οπότε θα τραπεί σε χρόνο Υπερσυντέλικο, ώστε να δηλωθεί το προτερόχρονο.

quod fessa erat          (Οριστ. Υπερσυντέλικου. Αντικειμενική Αιτιολογία)

quod fessa esset         (Υποτ. Υπερσυντέλικου. Υποκειμενική Αιτιολογία)

cum fessa esset           (Υποτ. Υπερσυντέλικου. Εσωτερική λογική διεργασία)

Κείμενο 45

veritus: Αιτιολογική Μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο. Εξάρτηση από Ιστορικό χρόνο: constituit (ΠΡΚ) (Ιστορικός Ενεστώτας σύμφωνα με το Χρήστο Κανελλόπουλο). Η μετοχή θα τραπεί σε χρόνο Υπερσυντέλικο, ώστε να δηλωθεί το προτερόχρονο.

quod veritus erat       (Οριστ. Υπερσυντέλικου. Αντικειμενική Αιτιολογία)

quod veritus esset      (Υποτ. Υπερσυντέλικου. Υποκειμενική Αιτιολογία)

cum veritus esset        (Υποτ. Υπερσυντέλικου. Εσωτερική λογική διεργασία)

Υποθετικές Μετοχές

Κείμενο 45

intercepta: Υποθετική Μετοχή, Γνήσια Αφαιρετική Απόλυτη, Παρακειμένου, που σχηματίζει εξαρτημένο υποθετικό λόγο.

intercepta epistula – ne ... cognoscantur (Βουλητική Πρόταση)

Εξαρτημένος Υποθετικός Λόγος

Si intercepta sit (Υποτακτική Παρακειμένου) – ne cognoscantur (Υποτ. Παθ. Ενεστώτα)

Ευθύς Υποθετικός Λόγος

Si intercepta erit (Οριστ. Συντ. Μέλλοντα) – ne cognoscantur (ne + Υποτ. Ενεστώτα, που ισοδυναμεί με Αποτρεπτική Υποτακτική)

Ο Υποθετικός Λόγος που σχηματίζεται ανήκει στο πρώτο είδος: Ανοικτή Υπόθεση στο μέλλον.

Χρονικές Μετοχές

Κείμενο 20

exclusus: Χρονική (αιτιολογική) Μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το προτερόχρονο.

cum exclusus esset (ιστορικός cum + Υποτ. Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο στο παρελθόν, σύμφωνα με τους κανόνες της Ακολουθίας των Χρόνων, με εξάρτηση από ιστορικό χρόνο recesserat)

discurrens: Χρονική Μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το σύγχρονο

dum discurrit (dum + Οριστική Ενεστώτα. Μια συνεχιζόμενη πράξη, στη διάρκεια της οποίας συμβαίνει μια άλλη.)

extractum: Χρονική Μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το προτερόχρονο.

postquam extractus est (postquam + Οριστική Παρακειμένου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο στο παρελθόν)

Κείμενο 21

abeuntes: Χρονική Μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το σύγχρονο

dum iam abeunt (dum + Οριστική Ενεστώτα. Μια συνεχιζόμενη πράξη, στη διάρκεια της οποίας συμβαίνει μια άλλη.)

cum abirent (ιστορικός cum + Υποτακτική Παρατατικού. Με βάση την Ακολουθία των Χρόνων, το Σύγχρονο στο Παρελθόν, δηλώνεται με Υποτ. Πρτ., όταν έχουμε εξάρτηση από ιστορικό χρόνο: secutus est: Οριστ. Παρακειμένου)

rogatus: Χρονική Μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το προτερόχρονο

postquam rogatus est (postquam + Οριστική Παρακειμένου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο στο παρελθόν)

cum rogatus esset (ιστορικός cum + Υποτ. Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο στο παρελθόν, σύμφωνα με τους κανόνες της Ακολουθίας των Χρόνων, με εξάρτηση από ιστορικό χρόνο reversus est)

Κείμενο 25

ostendens: Χρονική μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το σύγχρονο.

dum ostendit (dum + Οριστική Ενεστώτα)

cum ostenderet (ιστορικός cum + Υποτ. Παρατατικού, σύγχρονο στο παρελθόν, με εξάρτηση από ιστορικό χρόνο inquit)

Κείμενο 43

ingredienti: Χρονική μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το σύγχρονο

dum ingrederis (dum + Οριστική Ενεστώτα = Σύγχρονο)

cum ingredereris (ιστορικός cum + Υποτ. Παρατατικού = Σύγχρονο στο παρελθόν, με εξάρτηση ιστορικού χρόνου cecidit / Ακολουθία των χρόνων)

Κείμενο 44

exulantem: Χρονική μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το σύγχρονο

dum exulat (dum + Οριστ. Ενεστώτα = σύγχρονο)

cum exularet (ιστορικός cum + Υποτ. Παρατατικού = σύγχρονο στο παρελθόν, εξάρτηση από ιστορικό χρόνο dixisse)

Ιδιόμορφη Απόλυτη Αφαιρετική Μετοχή

Κείμενο 21

Brenno duce: Ιδιόμορφη Αφαιρετική Απόλυτη Χρονική μετοχή, που δηλώνει το σύγχρονο

dum Brennus dux est (dum + Οριστική Ενεστώτα = σύγχρονο)    

cum Brennus dux erat (χρονικός cum + Οριστική Παρατατικού)

cum Brennus dux esset (ιστορικός cum + Υποτ. Παρατατικού, σύγχρονο στο παρελθόν, εξάρτηση από ιστορικό χρόνο everterunt)

Νόθη Αφαιρετική Απόλυτη Χρονική Μετοχή

Κείμενο 21

deletis legionibus [a Gallis]: Νόθη αφαιρετική απόλυτη χρονική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το προτερόχρονο. Εξαρτάται από ιστορικό χρόνο: everterunt (ΠΡΚ).

postquam Galli legiones deleverunt  (postquam + Οριστική Παρακειμένου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο στο παρελθόν)

cum Galli legiones delevissent (ιστορικός cum + Υποτακτική Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο)

quibus interemptis [a Camillo]: Νόθη αφαιρετική απόλυτη χρονική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το προτερόχρονο. Εξαρτάται από ιστορικό χρόνο: recepit (ΠΡΚ).

postquam Camillus eos interemit (postquam + Οριστική Παρακειμένου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο στο παρελθόν)

cum Camillus eos interemisset (ιστορικός cum + Υποτακτική Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο)

Κείμενο 29

audita salutatione [a Caesare]: Νόθη αφαιρετική απόλυτη χρονική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το προτερόχρονο. Εξαρτάται από ιστορικό χρόνο: dixit (ΠΡΚ).

postquam Caesar salutationem audivit (postquam + Οριστική Παρακειμένου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο στο παρελθόν)

cum Caesar salutationem audivisset (ιστορικός cum + Υποτακτική Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο)

Κείμενο 34

abiectis armis [a praedonibus]: Νόθη αφαιρετική απόλυτη χρονική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το προτερόχρονο. Εξαρτάται από ιστορικό χρόνο: appropinquaverunt (ΠΡΚ).

postquam praedones arma abiecerunt (postquam + Οριστική Παρακειμένου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο)

cum praedones aram abiecissent (ιστορικός cum + Υποτακτική Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο)

Γνήσια Αφαιρετική Απόλυτη Χρονική Μετοχή

Κείμενο 23

occiso Scriboniano: Γνήσια αφαιρετική απόλυτη χρονική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το προτερόχρονο. Εξαρτάται από ιστορικό χρόνο: trahebatur (ΠΡΤ).

postquam Scribonianus occisus est (postquam + Οριστική Παρακειμένου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο)

cum Scribonianus occisus esset (ιστορικός cum + Υποτακτική Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο)

Επιθετικές Μετοχές

Κείμενο 11

natus: Επιθετική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο και προσδιορίζει τη λέξη Hannibal.

qui natus erat (Οριστική Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο, αφού έχουμε εξάρτηση από ιστορικό χρόνο, superavit)

Κείμενο 20

preatenta: Επιθετική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο και προσδιορίζει τη λέξη vela

quae praetenta erant (Οριστική Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο, αφού έχουμε εξάρτηση από ιστορικό χρόνο, abdidit)

Κείμενο 21

divisam: Επιθετική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο και προσδιορίζει τη λέξη praedam

quae non divisa erat (Οριστική Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο, αφού έχουμε εξάρτηση από ιστορικό χρόνο, factus est/fuerat)

Κείμενο 24

quaerenti: Επιθετική μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το Σύγχρονο και προσδιορίζει τη λέξη eique

qui quaerebat (Οριστική Παρατατικού, για να δηλωθεί το σύγχρονο, αφού έχουμε εξάρτηση από ιστορικό χρόνο dixisset)

Κείμενο 29

tenens: Επιθετική μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το Σύγχρονο και προσδιορίζει τη λέξη homo

qui tenebat (Οριστική Παρατατικού, για να δηλωθεί το σύγχρονο, αφού έχουμε εξάρτηση από ιστορικό χρόνο occurrit)

Κείμενο 31

natus: Επιθετική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο και προσδιορίζει τη λέξη T. Manlius

qui natus erat (Οριστική Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο, αφού έχουμε εξάρτηση από ιστορικό χρόνο praefuit)

Κείμενο 36

missum: Επιθετική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο και προσδιορίζει τη λέξη pondus

quod missum erat (Οριστική Υπερσυντελίκου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο στο παρελθόν, αφού έχουμε εξάρτηση από ιστορικό χρόνο attulissent)

Κείμενο 38

congruens: Επιθετική μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το Σύγχρονο και προσδιορίζει τη λέξη vox

quae congruebat (Οριστική Παρατατικού, για να δηλωθεί το σύγχρονο, αφού έχουμε εξάρτηση από ιστορικό χρόνο audiretur)

Κείμενο 42

nascentem: Επιθετική μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το Σύγχρονο και προσδιορίζει τη λέξη coniurationem

que nascebatur (Οριστική Παρατατικού, για να δηλωθεί το σύγχρονο στο παρελθόν, αφού έχουμε εξάρτηση από ιστορικό χρόνο confirmaverunt)

Κείμενο 45

conscriptam: Επιθετική μετοχή, Παρακειμένου, που δηλώνει το Προτερόχρονο και προσδιορίζει τη λέξη epistulam

quae conscripta est (Οριστική Παρακειμένου, για να δηλωθεί το προτερόχρονο, αφού έχουμε εξάρτηση από Αρκτικό χρόνο mittit)

Οι Μετοχές στα Λατινικά

ΜΕΤΟΧΗ

Η μετοχή είναι ένας από τους 5 ονοματικούς τύπους των ρημάτων. Πρόκειται για ρηματικό επίθετο που εκφράζει το σύγχρονο (μετοχή ενεστώτα ενεργητικής φωνής), το προτερόχρονο (μετοχή παρακειμένου παθητικής φωνής) και το υστερόχρονο (μετοχή μέλλοντα ενεργητικής φωνής) σε σχέση με το ρήμα της πρότασης που αναφέρεται είτε στο παρόν είτε στο παρελθόν. 

Τα είδη της μετοχής που απαντούμε στη λατινική είναι ίδια με αυτά της ελληνικής, δηλαδή: 

•Επιθετική ή αναφορική μετοχή: επειδή στη λατινική δεν υπάρχουν άρθρα, η χρήση της είναι περιορισμένη. Αντ΄ αυτής, συνηθέστερα χρησιμοποιείται η αναφορική πρόταση.  Στην ουσιαστικοποιημένη της μορφή λειτουργεί ως υποκείμενο, αντικείμενο, ετερόπτωτος προσδιορισμός ή σπανιότερα ως προσθετικός/παραθετικός προσδιορισμός.  Ως επιθετοποιημένη, λειτουργεί ως επιθετικός προσδιορισμός, κατηγορούμενο και σπανιότερα ως επιρρηματικό κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός.  Αναλύεται σε δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. Κατά την ανάλυσή της, το υποκείμενο της μετοχής μετατρέπεται σε αναφορική αντωνυμία ονομαστικής πτώσης-ως υποκείμενο της δευτερεύουσας πρότασης-και η μετοχή σε ρήμα, κατά κανόνα σε οριστική έγκλιση, στην ίδια χρονική βαθμίδα με τη μετοχή.  

π.χ. Aesopi nostri Licinus servus tibi notus Roma Athenas fugit. (28) = Ο Λίκινος, ο δούλος του φίλου μας Αισώπου, που σου είναι γνωστός (γνωστός σε σένα), δραπέτευσε από τη Ρώμη στην Αθήνα.  notus: προτερόχρονο 

Aesopi nostri Licinus servus qui tibi notus est Roma Athenas fugit 

•Κατηγορηματική μετοχή: Συμπληρώνει την έννοια του ρηματικού τύπου, από τον οποίο εξαρτάται, λειτουργώντας συντακτικά ως κατηγορηματικός προσδιορισμός ή κατηγορούμενο στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο του ρηματικού τύπου. Εξαρτάται από ρήματα αισθήσεως σημαντικά κ. ά. και η χρήση της είναι πολύ περιορισμένη. 

π.χ. Ille se in scamno assidentem apud focum et ex ligneo catillo cenantem eis spectandum praebuit. (36) = Εκείνος παρουσιάστηκε σ΄ αυτούς για να τον δουν να κάθεται σε ένα σκαμνί δίπλα στη φωτιά και να τρώει από (ένα) ξύλινο πιάτο. (assidentem, cenantem: κατηγορηματικές μετοχές εξαρτώμενες από ρήμα αισθήσεως σημαντικό, το spectandum και χρησιμεύουν ως κατηγορούμενα στο άμεσο αντικείμενο του ρήματος praebuit “se”) 

•Επιρρηματική μετοχή: Προσδιορίζει τη λογική σχέση ανάμεσα στο περιεχόμενό της και στο ρήμα της πρότασης στην οποία βρίσκεται. Η επιρρηματική χρήση της μετοχής είναι πολύ συνηθισμένη και εκφράζει μια επιρρηματική έννοια: τρόπο, χρόνο, αιτία, (προ) ϋπόθεση, παραχώρηση ή εναντίωση και, σπανιότατα, σκοπό. Απαντά κυρίως σε χρόνο ενεστώτα (σύγχρονο) ή παρακείμενο (προτερόχρονο). 

Διακρίνεται σε: 

-τροπική: σε χρόνο ενεστώτα και δεν αναλύεται σε δευτερεύουσα πρόταση (29). 

π.χ. Homo quidam ei occurrit corvum tenens. 

-χρονική: σε ενεστώτα ή παρακείμενο για να εκφράσει σύγχρονο ή προτερόχρονο αντίστοιχα. Αναλύεται σε δευτερεύουσα χρονική πρόταση με την επιλογή του κατάλληλου χρονικού συνδέσμου, του χρόνου και της έγκλισης του ρήματος, ανάλογα με τη χρονική βαθμίδα την οποία εκφράζει και τους κανόνες της ακολουθίας των χρόνων (ανατρέξτε και στο λήμμα των χρονικών προτάσεων του ψηφιακού βοηθήματος). 

-αιτιολογική: σε ενεστώτα ή παρακείμενο για να εκφράσει σύγχρονο ή προτερόχρονο αντίστοιχα. Αναλύεται σε δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση, εισαγόμενη με τους αιτιολογικούς συνδέσμους και εκφέρεται με οριστική, όταν εκφράζει αντικειμενική αιτιολογία, με υποτακτική, όταν εκφράζει υποκειμενική αιτιολογία, ενώ εισάγεται με τον cum και εκφέρεται με υποτακτική, όταν εκφράζει το αποτέλεσμα μιας εσωτερικής λογικής διεργασίας 

π.χ. Tum Ennius indignatus [...] inquit. (24) = Τότε ο Έννιος επειδή οργίστηκε [...] είπε. (προτερόχρονο στο παρελθόν, να αναλυθεί ώστε να εκφράζει αντικειμενική αιτιολογία) →  Tum Ennius, quod indignatus est (erat), [...] inquit. 

Accius [...] tragoediam suam [...] ei desideranti lēgit. (27) = Ο Άκκιος διάβασε σ΄ αυτόν, επειδή το επιθυμούσε, την τραγωδία του. (σύγχρονο στο παρελθόν, να αναλυθεί ώστε να εκφράζει υποκειμενική αιτιολογία) → Accius [...] tragoediam suam [...] ei, quod is desideraret, lēgit. 

Gallus, periculum veritus, constituit ut tragulam mitteret. (45) = Ο Γαλάτης, επειδή φοβήθηκε τον κίνδυνο, αποφάσισε να ρίξει το ακόντιο. (προτερόχρονο στο παρελθόν, να αναλυθεί ώστε να εκφράζει το αποτέλεσμα μιας εσωτερικής λογικής διεργασίας) →  Gallus, cum veritus esset periculum, constituit ut tragulam mitteret. 

-υποθετική: εκφράζει την προϋπόθεση κάτω από την οποία μπορεί ή θα μπορούσε να συμβεί αυτό που δηλώνει το ρήμα της πρότασης. Στα υπό εξέταση κείμενα απαντά μόνο ένα παράδειγμα, στο κείμενο 45. 

π.χ. Curat et providet ne, interceptā epistulā, nostra consilia ab hostibus cognoscantur = Φροντίζει και προνοεί, αν πιαστεί η επιστολή πριν να φτάσει στον προορισμό της, να μη μαθευτούν τα σχέδιά μας από τους εχθρούς. → Curat et providet ne, si epistula intercepta sit, nostra consilia ab hostibus cognoscantur. 

-παραχωρητική, εναντιωματική: εκφράζει την παραχώρηση ή την εναντίωση προς ό, τι εκφράζει το ρήμα της πρότασης στην οποία ανήκει. 

-τελική (σπανιότατα): δεν απαντά στα υπό εξέταση κείμενα. 

Τέλος, η επιρρηματική μετοχή μπορεί να είναι: 

-συνημμένη, όταν το υποκείμενό της είναι όρος της πρότασης, στην οποία ανήκει, είτε

-απόλυτη, σε πτώση αφαιρετική, όταν το υποκείμενό της δεν αποτελεί όρο της πρότασης, στην οποία ανήκει. 

ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ (Ablativus absolutus)

Απόλυτη είναι η μετοχή της οποίας το υποκείμενο δεν έχει καμία σχέση με τους όρους του ρήματος της πρότασης. Στα λατινικά η μετοχή αυτή, καθώς και το υποκείμενό της, εκφέρεται με αφαιρετική πτώση. Διακρίνεται σε:

Α. Γνήσια ή κανονική αφαιρετική απόλυτη
Είναι μετοχή κάθε χρόνου ενεργητικής ή παθητικής φωνής. Το υποκείμενό της δεν έχει σχέση, ούτε συντακτική ούτε νοηματική, με τους όρους του ρήματος της πρότασης.

Β. Ιδιάζουσα ή νόθη αφαιρετική απόλυτη
Είναι πάντα μετοχή παθητικού παρακειμένου σε αφαιρετική πτώση και ισοδυναμεί με μετοχή ενεργητικού αορίστου ή παρακειμένου της αρχαίας ελληνικής, την οποία η λατινική δε διαθέτει. Το εννοούμενο ποιητικό αίτιο της μετοχής ταυτίζεται νοηματικά με το υποκείμενο του ρήματος. Αν και είναι μετοχή παθητικού παρακειμένου στη μετάφρασή της χρησιμοποιούμε ενεργητική σύνταξη.

Γ. Ιδιόμορφη ή ατελή αφαιρετική απόλυτη
Σε αυτή την περίπτωση έχουμε σχηματισμό αφαιρετικής απόλυτης χωρίς καμία μετοχή αλλά με ένα όνομα ή αντωνυμία ως υποκείμενο και με ένα ουσιαστικό (που δηλώνει αξίωμα, ηλικία, επάγγελμα) ή ειδικό επίθετο ως κατηγορηματικό προσδιορισμό. Το φαινόμενο αυτό συμβαίνει όταν υπάρχει ανάγκη χρήσης της μετοχής ενεστώτα του sum, η οποία δεν υπάρχει στα λατινικά. Τη μετοχή δεν μπορούμε να την εννοήσουμε, αφού ό,τι λείπει σε μια γλώσσα δεν είναι δυνατόν να το σκέφτονται εκείνοι που τη μιλούν.