Οι Μετοχές στα Λατινικά

ΜΕΤΟΧΗ

Η μετοχή είναι ένας από τους 5 ονοματικούς τύπους των ρημάτων. Πρόκειται για ρηματικό επίθετο που εκφράζει το σύγχρονο (μετοχή ενεστώτα ενεργητικής φωνής), το προτερόχρονο (μετοχή παρακειμένου παθητικής φωνής) και το υστερόχρονο (μετοχή μέλλοντα ενεργητικής φωνής) σε σχέση με το ρήμα της πρότασης που αναφέρεται είτε στο παρόν είτε στο παρελθόν. 

Τα είδη της μετοχής που απαντούμε στη λατινική είναι ίδια με αυτά της ελληνικής, δηλαδή: 

•Επιθετική ή αναφορική μετοχή: επειδή στη λατινική δεν υπάρχουν άρθρα, η χρήση της είναι περιορισμένη. Αντ΄ αυτής, συνηθέστερα χρησιμοποιείται η αναφορική πρόταση.  Στην ουσιαστικοποιημένη της μορφή λειτουργεί ως υποκείμενο, αντικείμενο, ετερόπτωτος προσδιορισμός ή σπανιότερα ως προσθετικός/παραθετικός προσδιορισμός.  Ως επιθετοποιημένη, λειτουργεί ως επιθετικός προσδιορισμός, κατηγορούμενο και σπανιότερα ως επιρρηματικό κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός.  Αναλύεται σε δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. Κατά την ανάλυσή της, το υποκείμενο της μετοχής μετατρέπεται σε αναφορική αντωνυμία ονομαστικής πτώσης-ως υποκείμενο της δευτερεύουσας πρότασης-και η μετοχή σε ρήμα, κατά κανόνα σε οριστική έγκλιση, στην ίδια χρονική βαθμίδα με τη μετοχή.  

π.χ. Aesopi nostri Licinus servus tibi notus Roma Athenas fugit. (28) = Ο Λίκινος, ο δούλος του φίλου μας Αισώπου, που σου είναι γνωστός (γνωστός σε σένα), δραπέτευσε από τη Ρώμη στην Αθήνα.  notus: προτερόχρονο 

Aesopi nostri Licinus servus qui tibi notus est Roma Athenas fugit 

•Κατηγορηματική μετοχή: Συμπληρώνει την έννοια του ρηματικού τύπου, από τον οποίο εξαρτάται, λειτουργώντας συντακτικά ως κατηγορηματικός προσδιορισμός ή κατηγορούμενο στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο του ρηματικού τύπου. Εξαρτάται από ρήματα αισθήσεως σημαντικά κ. ά. και η χρήση της είναι πολύ περιορισμένη. 

π.χ. Ille se in scamno assidentem apud focum et ex ligneo catillo cenantem eis spectandum praebuit. (36) = Εκείνος παρουσιάστηκε σ΄ αυτούς για να τον δουν να κάθεται σε ένα σκαμνί δίπλα στη φωτιά και να τρώει από (ένα) ξύλινο πιάτο. (assidentem, cenantem: κατηγορηματικές μετοχές εξαρτώμενες από ρήμα αισθήσεως σημαντικό, το spectandum και χρησιμεύουν ως κατηγορούμενα στο άμεσο αντικείμενο του ρήματος praebuit “se”) 

•Επιρρηματική μετοχή: Προσδιορίζει τη λογική σχέση ανάμεσα στο περιεχόμενό της και στο ρήμα της πρότασης στην οποία βρίσκεται. Η επιρρηματική χρήση της μετοχής είναι πολύ συνηθισμένη και εκφράζει μια επιρρηματική έννοια: τρόπο, χρόνο, αιτία, (προ) ϋπόθεση, παραχώρηση ή εναντίωση και, σπανιότατα, σκοπό. Απαντά κυρίως σε χρόνο ενεστώτα (σύγχρονο) ή παρακείμενο (προτερόχρονο). 

Διακρίνεται σε: 

-τροπική: σε χρόνο ενεστώτα και δεν αναλύεται σε δευτερεύουσα πρόταση (29). 

π.χ. Homo quidam ei occurrit corvum tenens. 

-χρονική: σε ενεστώτα ή παρακείμενο για να εκφράσει σύγχρονο ή προτερόχρονο αντίστοιχα. Αναλύεται σε δευτερεύουσα χρονική πρόταση με την επιλογή του κατάλληλου χρονικού συνδέσμου, του χρόνου και της έγκλισης του ρήματος, ανάλογα με τη χρονική βαθμίδα την οποία εκφράζει και τους κανόνες της ακολουθίας των χρόνων (ανατρέξτε και στο λήμμα των χρονικών προτάσεων του ψηφιακού βοηθήματος). 

-αιτιολογική: σε ενεστώτα ή παρακείμενο για να εκφράσει σύγχρονο ή προτερόχρονο αντίστοιχα. Αναλύεται σε δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση, εισαγόμενη με τους αιτιολογικούς συνδέσμους και εκφέρεται με οριστική, όταν εκφράζει αντικειμενική αιτιολογία, με υποτακτική, όταν εκφράζει υποκειμενική αιτιολογία, ενώ εισάγεται με τον cum και εκφέρεται με υποτακτική, όταν εκφράζει το αποτέλεσμα μιας εσωτερικής λογικής διεργασίας 

π.χ. Tum Ennius indignatus [...] inquit. (24) = Τότε ο Έννιος επειδή οργίστηκε [...] είπε. (προτερόχρονο στο παρελθόν, να αναλυθεί ώστε να εκφράζει αντικειμενική αιτιολογία) →  Tum Ennius, quod indignatus est (erat), [...] inquit. 

Accius [...] tragoediam suam [...] ei desideranti lēgit. (27) = Ο Άκκιος διάβασε σ΄ αυτόν, επειδή το επιθυμούσε, την τραγωδία του. (σύγχρονο στο παρελθόν, να αναλυθεί ώστε να εκφράζει υποκειμενική αιτιολογία) → Accius [...] tragoediam suam [...] ei, quod is desideraret, lēgit. 

Gallus, periculum veritus, constituit ut tragulam mitteret. (45) = Ο Γαλάτης, επειδή φοβήθηκε τον κίνδυνο, αποφάσισε να ρίξει το ακόντιο. (προτερόχρονο στο παρελθόν, να αναλυθεί ώστε να εκφράζει το αποτέλεσμα μιας εσωτερικής λογικής διεργασίας) →  Gallus, cum veritus esset periculum, constituit ut tragulam mitteret. 

-υποθετική: εκφράζει την προϋπόθεση κάτω από την οποία μπορεί ή θα μπορούσε να συμβεί αυτό που δηλώνει το ρήμα της πρότασης. Στα υπό εξέταση κείμενα απαντά μόνο ένα παράδειγμα, στο κείμενο 45. 

π.χ. Curat et providet ne, interceptā epistulā, nostra consilia ab hostibus cognoscantur = Φροντίζει και προνοεί, αν πιαστεί η επιστολή πριν να φτάσει στον προορισμό της, να μη μαθευτούν τα σχέδιά μας από τους εχθρούς. → Curat et providet ne, si epistula intercepta sit, nostra consilia ab hostibus cognoscantur. 

-παραχωρητική, εναντιωματική: εκφράζει την παραχώρηση ή την εναντίωση προς ό, τι εκφράζει το ρήμα της πρότασης στην οποία ανήκει. 

-τελική (σπανιότατα): δεν απαντά στα υπό εξέταση κείμενα. 

Τέλος, η επιρρηματική μετοχή μπορεί να είναι: 

-συνημμένη, όταν το υποκείμενό της είναι όρος της πρότασης, στην οποία ανήκει, είτε

-απόλυτη, σε πτώση αφαιρετική, όταν το υποκείμενό της δεν αποτελεί όρο της πρότασης, στην οποία ανήκει. 

ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ (Ablativus absolutus)

Απόλυτη είναι η μετοχή της οποίας το υποκείμενο δεν έχει καμία σχέση με τους όρους του ρήματος της πρότασης. Στα λατινικά η μετοχή αυτή, καθώς και το υποκείμενό της, εκφέρεται με αφαιρετική πτώση. Διακρίνεται σε:

Α. Γνήσια ή κανονική αφαιρετική απόλυτη
Είναι μετοχή κάθε χρόνου ενεργητικής ή παθητικής φωνής. Το υποκείμενό της δεν έχει σχέση, ούτε συντακτική ούτε νοηματική, με τους όρους του ρήματος της πρότασης.

Β. Ιδιάζουσα ή νόθη αφαιρετική απόλυτη
Είναι πάντα μετοχή παθητικού παρακειμένου σε αφαιρετική πτώση και ισοδυναμεί με μετοχή ενεργητικού αορίστου ή παρακειμένου της αρχαίας ελληνικής, την οποία η λατινική δε διαθέτει. Το εννοούμενο ποιητικό αίτιο της μετοχής ταυτίζεται νοηματικά με το υποκείμενο του ρήματος. Αν και είναι μετοχή παθητικού παρακειμένου στη μετάφρασή της χρησιμοποιούμε ενεργητική σύνταξη.

Γ. Ιδιόμορφη ή ατελή αφαιρετική απόλυτη
Σε αυτή την περίπτωση έχουμε σχηματισμό αφαιρετικής απόλυτης χωρίς καμία μετοχή αλλά με ένα όνομα ή αντωνυμία ως υποκείμενο και με ένα ουσιαστικό (που δηλώνει αξίωμα, ηλικία, επάγγελμα) ή ειδικό επίθετο ως κατηγορηματικό προσδιορισμό. Το φαινόμενο αυτό συμβαίνει όταν υπάρχει ανάγκη χρήσης της μετοχής ενεστώτα του sum, η οποία δεν υπάρχει στα λατινικά. Τη μετοχή δεν μπορούμε να την εννοήσουμε, αφού ό,τι λείπει σε μια γλώσσα δεν είναι δυνατόν να το σκέφτονται εκείνοι που τη μιλούν.

Ενεργητική - Παθητική σύνταξη στα Λατινικά

Ενεργητική – Παθητική Σύνταξη

Κατά τη μετατροπή της ενεργητικής σύνταξης σε παθητική γίνονται οι εξής αλλαγές:  

Ενεργητική: Magnus timor exercitum occupavit (μεγάλος φόβος κατέλαβε το στράτευμα)

Παθητική: Magno timore exercitus occupatus est (το στράτευμα καταλήφθηκε από μεγάλο φόβο)

Μετατρέπουμε το ρήμα ενεργητικής στον αντίστοιχο χρόνο παθητικής φωνής (προσέχοντας το πρόσωπο και τον αριθμό του νέου υποκειμένου του).  

Το Αντικείμενο του ενεργητικού ρήματος γίνεται πλέον Υποκείμενο του παθητικού ρήματος και τίθεται σε Ονομαστική πτώση.

Το Υποκείμενο του ενεργητικού ρήματος τρέπεται σε Ποιητικό αίτιο, το οποίο εκφέρεται με απλή (απρόθετη) Αφαιρετική, όταν είναι άψυχο και με εμπρόθετη Αφαιρετική, όταν είναι έμψυχο. Προσέχουμε πως όταν η λέξη ξεκινά με φωνήεν χρησιμοποιούμε την πρόθεση ab, ενώ όταν ξεκινά με σύμφωνο χρησιμοποιούμε την πρόθεση a.

Κείμενο 16 (XVI) Άσκηση σχολικού βιβλίου

Να μετατραπεί η ενεργητική σύνταξη σε παθητική και να δηλωθεί το ποιητικό αίτιο:

π.χ. Plinius tres apros capit (Ο Πλίνιος πιάνει τρία αγριογούρουνα)

= Tres apri a Plinio capiuntur (Τρία αγριογούρουνα πιάστηκαν από τον Πλίνιο)

Imperator hostes vincit (Ο στρατηγός νικά τους εχθρούς)

= Hostes ab imperatore vincuntur (Οι εχθροί νικήθηκαν από το στρατηγό)

Terror Cassium concutit (Ο τρόμος συνταράσσει τον Κάσσιο)

= Cassius terrore concutitur (Ο Κάσσιος συνταράχθηκε από τον τρόμο)

Romani magnum numerum hostium capiunt (Οι Ρωμαίοι συλλαμβάνουν μεγάλο αριθμό εχθρών)

= Magnus numerus hostium a Romanis capitur (Μεγάλος αριθμός εχθρών συνελήφθηκε από τους Ρωμαίους)

Nos arma proicimus (Εμείς καταθέτουμε τα όπλα)

= Arma proiciuntur a nobis (Τα όπλα κατατέθηκαν από εμάς)

Vos legatos mittitis (Εσείς στέλνετε πρέσβεις)

= Legati a vobis mittuntur (Πρέσβεις στέλνονται από εσάς)

Κείμενο 19 (XIX) Άσκηση σχολικού βιβλίου

Να μετατραπεί η ενεργητική σύνταξη σε παθητική και να δηλωθεί το ποιητικό αίτιο.

Antonius socios Catilinae deprehendit (πρκ.) [Ο Αντώνιος συνέλαβε τους συντρόφους του Κατιλίνα]

= Socii Catilinae ab Antonio deprehensi sunt (Οι σύντροφοι του Κατιλίνα συνελήφθησαν από τον Αντώνιο)

Antonius Catilinam proelio vicit (Ο Αντώνιος νίκησε τον Κατιλίνα στη μάχη)

= Catilina ab Antonio proelio victus est (Ο Κατιλίνας νικήθηκε στη μάχη από τον Αντώνιο)

Ego pastorem improbum vi prohibui (Εγώ με βία εμπόδισα τον αχρείο βοσκό)

= Pastor improbus a me vi prohibitus est (Ο αχρείος βοσκός εμποδίστηκε με βία από εμένα)

Tu bovum mugitum audivisti (Εσύ άκουσες το μουγκρητό των βοδιών)

= Bovum mugitus a te auditus est (Το μουγκρητό των βοδιών ακούστηκε από σένα)

Vos boves in speluncam traxistis (Εσείς τραβήξατε τα βόδια στη σπηλιά)

= Boves a vobis in speluncam tracti sunt (Τα βόδια τραβήχτηκαν στη σπηλιά από εσάς)

Incolae Herculem honoraverunt (Οι κάτοικοι τιμούσαν τον Ηρακλή)

= Hercules ab incolis honoratus est (Ο Ηρακλής τιμήθηκε από τους κατοίκους)

Παραδείγματα μετατροπής Ενεργητικής σε Παθητική φωνή και αντίστροφα από τα κείμενα της ύλης:

Κείμενο 21

Ενεργητική σύνταξη: pro quo [Galli] immensam pecuniam acceperunt [για το οποίο (οι Γαλάτες) πήραν ως αντάλλαγμα ένα τεράστιο χρηματικό ποσό]

Παθητική σύνταξη: pro quo immensa pecunia accepta est a Gallis  

Ενεργητική σύνταξη: Galli... everterunt urbem Romam praeter Capitolium [οι Γαλάτες κατέστρεψαν εντελώς την πόλη Ρώμη εκτός από το Καπιτώλιο]

Παθητική σύνταξη: Urbs Roma praeter Capitolium eversa est a Gallis

Ενεργητική σύνταξη: quod illic appensum civitati nomen dedit [επειδή αυτό ζυγίστηκε εκεί, έδωσε το όνομά του στην πόλη] (η αναφορική αντωνυμία υποκαθιστά τη λέξη aurum∙ ισοδυναμεί επίσης με την οριστική αντωνυμία id)

Παθητική σύνταξη: nomen auro (ή eo) illic appesno civitati datum est

Παθητική σύνταξη: Tum Camillus... absens dictator est factus [Τότε ο Κάμιλλος, αν και ήταν απών, εκλέχτηκε δικτάτορας]

Ενεργητική σύνταξη: Tum Camillum absentem dicatorem fecerunt (υποκείμενο της πρότασης εννοείται το Romani)

Παθητική σύνταξη: Nam Pisaurum dicitur [ονομάζεται δηλαδή Πίσαυρο]

Ενεργητική σύνταξη: nam Pisaurum (civitatem) dicunt (το αντικείμενο της πρότασης εννοείται από τα συμφραζόμενα)

Κείμενο 23

Ενεργητική σύνταξη: Huic Arria funus ita paravit [Η Αρρία του έκανε την κηδεία με τέτοιο τρόπο]

Παθητική σύνταξη: funus huic ita paratus est ab Arria

Ενεργητική σύνταξη: libenter cibum sumpsit [έφαγε με όρεξη / πρόθυμα κατανάλωσε την τροφή]

Παθητική σύνταξη: cibus libenter sumptus est (a puero)

Ενεργητική σύνταξη: conduxit piscatoriam naviculam [νοίκιασε ένα ψαράδικο καραβάκι]

Παθητική σύνταξη: piscatoria navicula conducta est (ab Arria)

Κείμενο 24

Ενεργητική σύνταξη: ego non cognosco vocem tuam? [Εγώ δεν αναγνωρίζω τη φωνή σου;]

Παθητική σύνταξη: vox tua non cognoscitur a me?

Κείμενο 25

Ενεργητική σύνταξη: Cato attulit quodam die in curiam ficum praecocem ex Carthagine [κάποια μέρα ο Κάτωνας έφερε στη Σύγκλητο ένα πρώιμο σύκο από την Καρχηδόνα]

Παθητική σύνταξη: ficus praecox allata est quodam die a Catone in curiam ex Carthagine

Κείμενο 27

Ενεργητική σύνταξη: Accius tragoediam suam ei desideranti legit [ο Άκκιος διάβασε σ’ αυτόν αφού το επιθυμούσε την τραγωδία του]

Παθητική σύνταξη: tragoedia sua lecta est ei desideranti ab Accio

Ενεργητική σύνταξη: quae deinceps scribam [αυτά που θα γράψω αργότερα]

Παθητική σύνταξη: quae deinceps scribentur (a me)

Κείμενο 28

Ενεργητική σύνταξη: Postea Plato quidam Sardianus... hominem comprehendit et in custodiam Ephesi tradidit [Αργότερα κάποιος Πλάτωνας από τις Σάρδεις συνέλαβε τον άνθρωπο και τον παρέδωσε στη φυλακή στην Έφεσο]

Παθητική σύνταξη: Homo postea a Platone quodam Sardiano comprehensus est et in custodiam Ephesi traditus est

Κείμενο 29

Ενεργητική σύνταξη: itaque viginti milibus sestertium eum emit [το αγόρασε λοιπόν για είκοσι χιλιάδες σηστέρτιους]

Παθητική σύνταξη: itaque is viginti milibus sestertium emptus est (a Caesare)

Ενεργητική σύνταξη: Oleum et operam perdidi [έχασα το λάδι και τον κόπο μου]

Παθητική σύνταξη: Oleum et opera perdita sunt (a me)

Κείμενο 30

Ενεργητική σύνταξη: Quam ob rem accusatores non Asiae nomen Murenae obiecerunt [Γι’ αυτό το λόγο οι κατήγοροί του δεν προσήψαν μομφή στο Μουρήνα για το όνομα Ασία]

Παθητική σύνταξη: Quam ob rem non Asiae nomen Murenae obiectum est ab accusatoribus

Κείμενο 31

Ενεργητική σύνταξη: hasta eum transfixit [τον διαπέρασε με το δόρυ του]

Παθητική σύνταξη: is hasta transfixus est (ab adulescente)

Ενεργητική σύνταξη: Statim hostes fuga salutem pertiverunt [αμέσως οι εχθροί ζήτησαν τη σωτηρία στη φυγή]

Παθητική σύνταξη: Statim salus pertita est fuga a hostibus

Ενεργητική σύνταξη: Sed consul adulescentem morte multavit [αλλά όμως ο ύπατος τιμώρησε με θάνατο το νεαρό]

Παθητική σύνταξη: Sed adulescens multatus est morte a consule

Παθητική σύνταξη: a duce hostium his verbis proelio lacessitus est [από τον αρχηγό των εχθρών προκλήθηκε σε μάχη με τα εξής λόγια]

Ενεργητική σύνταξη: dux hostium his verbis proelio lacessivit adulescentem (eum)

Κείμενο 32

Ενεργητική σύνταξη: Quam multas imagines fortissimorum virorum scriptores et Graeci et Latini nobis reliquerunt! [Πόσο πολλές εικόνες γενναιότατων ανδρών μας άφησαν οι συγγραφείς και οι Έλληνες και οι Λατίνοι]

Παθητική σύνταξη: Quam multae imagines fortissimorum virorum relictae sunt a scriptoribus et Graecibus et Latinis nobis

Ενεργητική σύνταξη: Quas ego, cupidus bene gerendi et administrandi rem publicam, semper mihi proponebam [Αυτές εγώ, γεμάτος επιθυμία για τη σωστή διοίκηση και διαχείριση της πολιτεία μας, πάντοτε τις έβαζα μπροστά μου]

Παθητική σύνταξη: Quae semper mihi proponebantur a me, cupido bene gerendi et administrandi rem publicam

Κείμενο 34

Ενεργητική σύνταξη: Tum Scipio praesidium domesticorum in tecto conlocavit [Τότε ο Σκιπίωνας εγκατέστησε στο σπίτι φρουρά από οικιακούς δούλους]

Παθητική σύνταξη: Tum praesidium domesticorum in tecto conlocatum est a Scipione

Ενεργητική σύνταξη: Haec postquam domestici Scipioni rettulerunt [Όταν οι δούλοι του σπιτιού μετέφεραν αυτά στο Σκιπίωνα]

Παθητική σύνταξη: Haec postquam Scipioni relata sunt a domesticis

Ενεργητική σύνταξη: Cum ante vestibulum dona posuissent [Αφού άφησαν στην είσοδο δώρα]

Παθητική σύνταξη: Cum ante vestibulum dona posita essent (a praedonibus)

Κείμενο 36

Ενεργητική σύνταξη: Samnitium divitias contempsit [περιφρόνησε τα πλούτη των Σαμνιτών]

Παθητική σύνταξη: Samnitium divitiae contemptae sunt (a Manio Curio Dentato)

Ενεργητική σύνταξη: cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent [ενώ δηλαδή έφεραν σε αυτόν μεγάλη ποσότητα χρυσάφι σταλμένο από την πολιτεία τους]

Παθητική σύνταξη: cum ad eum magnum pondus auri publice missum allatum esset a Samnitibus

Κείμενο 37

Ενεργητική σύνταξη: sed tantus furor omnes invaserat [αλλά τόσο μεγάλη μανία τους είχε πιάσει όλους]

Παθητική σύνταξη: sed omnes tanto furore invasi erant

Ενεργητική σύνταξη: ea victores ferociores impotentioresque reddit [αυτή κάνει τους νικητές αγριότερους και πιο αχαλίνωτους]

Παθητική σύνταξη: ea victores ferociores impotentioresque redduntur

Κείμενο 38

Ενεργητική σύνταξη: ego libenter tibi mea sede cedo [εγώ πρόθυμα σου παραχωρώ τη θέση μου]

Παθητική σύνταξη: mea sedes libenter tibi a me ceditur

Ενεργητική σύνταξη: Hoc dictum paulo post res ipsa confirmavit [Αυτό το λόγο λίγο αργότερα η ίδια η πραγματικότητα επιβεβαίωσε]

Παθητική σύνταξη: Hoc dictum paulo post re ipsa confirmatum est

Ενεργητική σύνταξη: postea is puellam in matrimonium duxit [έπειτα αυτός παντρεύτηκε την κοπέλα / οδήγησε την κοπέλα σε γάμο]

Παθητική σύνταξη: postea puella in matrimonium ab eo ducta est

Κείμενο 40

Ενεργητική σύνταξη: numquam tamen ego hostem iudicabo Marium [ποτέ ωστόσο εγώ δε θα κηρύξω το Μάριο εχθρό]

Παθητική σύνταξη: numquam tamen Marius hostis a me iudicabitur

Παθητική σύνταξη: semper tamen meminero urbem Romam et Italiam a Mario conservatam esse [εντούτοις πάντα θα θυμάμαι ότι η Ρώμη και η Ιταλία σώθηκαν από το Μάριο]

Ενεργητική σύνταξη: semper tamen meminero urbem Romam et Italiam Marium conservavisse

Κείμενο 41

Παθητική σύνταξη: quod a C. Caesare scriptum est [αυτό που γράφτηκε από το Γάιο Καίσαρα]

Ενεργητική σύνταξη: quod C. Caesar scripsit

Κείμενο 42

Ενεργητική σύνταξη: qui spem Catilinae mollibus sententiis aluerunt [αυτοί εξέθρεψαν την ελπίδα του Κατιλίνα με επιεικείς αποφάσεις]

Παθητική σύνταξη: spes Catilinae a quibus (ab eis) mollibus sententiis alta est (ή alita est)

Κείμενο 43

Ενεργητική σύνταξη: In hoc me longa vita et infelix senecta traxit, ut primum exsulem deinde hostem te viderem? [Σε τέτοιο σημείο με κατάντησε η μακρόχρονη ζωή και τα δύστυχα γηρατειά, ώστε να σε δω πρώτα εξόριστο κι έπειτα εθχρό;]

Παθητική σύνταξη: In hoc ego longa vita et infelici senecta tracta sum, ut primum exsul deinde hostis tu a me videreris

Κείμενο 44

Παθητική σύνταξη: Coluntur tamen simulatione dumtaxat ad tempus [δείχνεται ωστόσο υποκριτικός σεβασμός (στους τυράννους) τουλάχιστον για κάποιο χρονικό διάστημα (εννοείται από τους ανθρώπους του περιβάλλοντός τους)]

Ενεργητική σύνταξη: Colunt (tyrannos) tamen simulatione ad tempus

Κείμενο 45

Ενεργητική σύνταξη: Quam ob rem epistulam conscriptam Graecis litteris mittit [Για το λόγο αυτό στέλνει επιστολή γραμμένη στα ελληνικά]

Παθητική σύνταξη: Quam ob rem epistula conscripta Graecis litteris mittitur (a Caesare)

Ενεργητική σύνταξη: Ille epistulam perlegit [Εκείνος διαβάζει μέχρι τέλους την επιστολή]

Παθητική σύνταξη: Epistula perlegitur ab illo

Παθητική σύνταξη: ne, intercepta epistula, nostra consilia ab hostibus cognoscantur [να μη μαθευτούν τα σχέδιά μας από τους εχθρούς, αν η επιστολή πέσει στα χέρια τους]

Ενεργητική σύνταξη:  ne hostes, intercepta epistula, nosta consilia cognoscant

Παθητική σύνταξη: tertio post die a quodam milite conspicitur et ad Ciceronem defertur [τρεις μέρες αργότερα γίνεται αντιληπτό από κάποιο στρατιώτη και μεταφέρεται στον Κικέρωνα]

Ενεργητική σύνταξη: tertio post die quidam miles hanc conspicit ed ad Ciceronem defert

Κείμενο 46

Ενεργητική σύνταξη: Ut enim leges omnium salutem singulorum saluti anteponunt [γιατί όπως οι νόμοι βάζουν τη γενική ευημερία πάνω από την ευημερία των ατόμων]

Παθητική σύνταξη: Ut enim salus omnium singulorum saluti anteponitur legibus

Παθητική σύνταξη: Nec magis vituperandus est proditor patriae:      

α) Nec magis nos debemus vituperare proditorem (και δεν πρέπει να επικρίνουμε περισσότερο τον προδότη) [με το προσωπικό ρήμα debeo + ενεργητικό απαρέμφατο ως αντικείμενο]

β) Nec magis debet vituperari a nobis proditorem (και δεν πρέπει να επικρίνεται από εμάς περισσότερο ο προδότης) [με το απρόσωπο debet + παθητικό απαρέμφατο ως υποκείμενο ρήματος + ποιητικό αίτιο]

Παθητική σύνταξη: ut laudandus is sit (Δευ/σα Συμπερασματική, εκφερόμενη με Υποτακτική, γιατί το συμπέρασμα στη λατινική γλώσσα θεωρείται μια υποκειμενική πράξη ή κατάσταση)

α) ut nos debeamus laudare eum (ώστε πρέπει να επαινούμε αυτόν) [με το προσωπικό ρήμα debeo + ενεργητικό απαρέμφατο ως αντικείμενο]

β) ut debeat laudari a nobis eum  (ώστε πρέπει να επαινείται από εμάς αυτός) [με το απρόσωπο debet + παθητικό απαρέμφατο ως υποκείμενο ρήματος + ποιητικό αίτιο]

Κείμενο 47

Ενεργητική σύνταξη: Etsi super vestem earum deprehendit canos [Παρόλο που ανακάλυψε άσπρες τρίχες πάνω στα φορέματά τους]

Παθητική σύνταξη: Etsi cani super vestem earum demprehensi sunt (ab eo / ab Augusto)

Κείμενο 48

Παθητική σύνταξη: Cerva alba eximiae pulchritudinis Sertorio a Lusitano quodam dono data erat [ένα άσπρο ελάφι εξαιρετικής ομορφιάς είχε δοθεί δώρο στο Σερτώριο από κάποιο Λουζιτανό]

Ενεργητική σύνταξη: Lusitanus cervam albam eximiae pulchritudinis Sertorio dono dederat

Παθητική σύνταξη: quod imperandum militibus esset (Δευ/σα Αναφορική, εκφερόμενη με Υποτακτική, επειδή έχουμε πλάγιο λόγο)

α) quod deberet imperari militibus ab eo (κάτι που έπρεπε να διαταχθεί στους στρατιώτες απ’ αυτόν) [με το απρόσωπο debet + παθητικό απαρέμφατο ως υποκείμενο ρήματος + ποιητικό αίτιο]

β) quod is deberet imperare militibus (κάτι που έπρεπε αυτός να διατάξει τους στρατιώτες) [με το προσωπικό ρήμα debeo + ενεργητικό απαρέμφατο ως αντικείμενο]

Β΄ όρος σύγκρισης στα Λατινικά

Μετά από:

συγκριτικά επίθετα 

συγκριτικά επιρρήματα και σπανιότερα,

ρήματα με συγκριτική έννοια, 

ακολουθεί β΄ όρος σύγκρισης, ο οποίος μπορεί να εκφέρεται με: 

α) απλή αφαιρετική

π.χ. etsi ego clamabam nihil esse bello civili miserius (37) = αν και εγώ φώναζα ότι τίποτα δεν είναι

πιο αξιοθρήνητο από τον εμφύλιο πόλεμο

bello: απλή αφαιρετική συγκριτική, με α΄ όρο σύγκρισης το nihil, εξαιτίας του συγκριτικού βαθμού

miserius

β1) quam + ομοιόπτωτα με τον α΄ όρο (όταν τα συγκρινόμενα μέλη είναι πτωτικά)

π.χ. nihil est miserius quam ipsa victoria (37)

quam victoria: β΄ όρος σύγκρισης (ο β΄ όρος εκφέρεται με quam και ομοιόπτωτα με τον α΄ όρο, 

nihil) λόγω του συγκριτικού βαθμού miserius

β2) quam + ομοιότροπα με τον α΄ όρο (όταν τα συγκρινόμενα μέλη είναι απαρέμφατα, εμπρόθετοι,

επιρρήματα)

π.χ. 

Manium Curium malle locupletibus imperare quam ipsum fieri locupletem (36) = … ότι ο Μ.

Κούριος προτιμά να εξουσιάζει τους πλούσιους παρά να γίνει ο ίδιος πλούσιος

quam fieri: β΄ όρος σύγκρισης (ο β΄ όρος εκφέρεται με quam και ομοιότροπα προς τον α΄ όρο,

imperare) λόγω του malle = magis velle (ρηματικός τύπος με συγκριτική έννοια)

Παραδείγματα:

Nihil est miserius ipsā victoriā/ quam ipsa victoria.

… ut nihil ei gratius possit esse recuperatione fugitivi/ quam recuperatio fugitivi.
… et adulescens fortior hoste/ quam hostis.

Nec magis vituperandus est proditor patriae proditore communis utilitatis/ quam proditor
communis utilitatis.

… quod decet cariorem nobis esse patriam nobismet ipsis/ quam nosmet ipsos.

Etsi ego clamabam nihil esse bello civili/ quam bellum civile miserius.

Ennium impudentiorem esse puto Nasicā/ quam Nasicam.

Feminas Graecorum honestiores fuisse puto feminis Carthaginiensium/ quam feminas
Carthaginiensium.

Απαγόρευση στα Λατινικά

Η απαγόρευση στα λατινικά εκφράζεται με τους εξής δύο τρόπους:

α) noli, nolite + Απαρέμφατο Ενεστώτα (οι τύποι αυτοί αποτελούν την Προστακτική του nolo = δε θέλω) [noli: B ενικό πρόσωπο, nolite: Β πληθυντικό πρόσωπο]

β) ne + Υποτακτική του Παρακειμένου (αντί του ne χρησιμοποιούνται διάφορες αρνητικές λέξεις, όπως nemo, numquam κτλ.)

Κείμενο 25

Opibus urbis nolite confidere [εννοούμενο Υποκείμενο vos = εσείς] (Στις δυνάμεις της πόλης μην έχετε εμπιστοσύνη) [nolite + Απαρέμφατο Ενεστώτα]

Opibus urbis ne confisi sitis [ne + Υποτακτική Παρακειμένου του ημιαποθετικού confido – confisus sum – confisum – confidere]

Neminem credideritis patriae consulturum esse (Μην πιστέψετε ότι θα φροντίσει κανείς για την πατρίδα) [neminem + Υποτακτική Παρακειμένου Ενεργ. φωνής του ρήματος credo – credidi – creditum – credere]

Nolite credere patriae consulturum esse [nolite + Απαρέμφατο Ενεστώτα] [Εννοείται ως υποκείμενο του απαρεμφάτου το aliquem (= κάποιος)]

Κείμενο 28

Noli spectare quanti homo sit (Μη σε απασχολήσει πόσο κοστίζει ο άνθρωπος) [noli + Απαρέμφατο Ενεστώτα του ρήματος specto – spectavi – spectatum – spectare]

Ne spectaveris quanti homo sit [ne + Υποτακτική Παρακειμένου]

Επίσης:

Ante tertium diem scitote decerptam esse Carthagine. (25)

Ante tertium diem nolite scire decerptam esse Carthagine.

Ante tertium diem ne sciveritis decerptam esse Carthagine.

Ιtaque cavete periculum, tutamini patriam. (25)

Nolite cavere periculum, nolite tutari patriam.

Ne caveritis periculum, ne tutati sitis patriam.

Fiduciam deponite. (25)

Nolite deponere fiduciam.

Ne deposueritis fiduciam.

Tu hominem investiga. (28)

Noli hominem investigare.

Ne investigaveris hominem.

Summa diligentia Romam mitte. (28)

Summa diligentia Romam noli mittere.

Summa diligentia Romam ne miseris.

Epheso rediens tecum deduc. (28)

Epheso rediens tecum noli deducere.

Epheso rediens tecum ne deduxeris. 

Narrate Samnitibus. (36)

Nolite narrare Samnitibus.

Ne narraveritis Samnitibus. 

Sic ergo vive, sed sic loquere. (41)

Sic ergo noli vivere, sed sic noli loqui.

Sic ergo ne vixeris, sed sic ne locutus sis.

Habe semper in memoria. (41)

Noli habere semper in memoria.

Ne habueris semper in memoria.

Ο σκοπός στα Λατινικά

ΕΚΦΟΡΑ ΤΟΥ ΣΚΟΠΟΥ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ

Το σχολικό εγχειρίδιο δίνει τους εξής τρόπους εκφοράς του σκοπού:

1.     με τελική πρόταση

Εισαγωγή: ut (καταφατική),  ne (αποφατική)

Εκφορά: υποτακτική ενεστώτα (αν εξαρτάται από αρκτικό χρόνο) ή υποτακτική παρατατικού (αν εξαρτάται από ιστορικό χρόνο)

2.     με αναφορική τελική πρόταση

Εισαγωγή: τη θέση του τελικού συνδέσμου ut (καταφατική) παίρνει η αναφορική αντωνυμία qui ή quae (ανάλογα με το γένος),  τη θέση του ne (αποφατική) παίρνει η αναφορική αντωνυμία qui non ή quae non

Εκφορά: υποτακτική ενεστώτα (αν εξαρτάται από αρκτικό χρόνο) ή υποτακτική παρατατικού (αν εξαρτάται από ιστορικό χρόνο)

3.     με αιτιατική σουπίνου (-um)

4.     ad (in) + αιτιατική γερουνδίου

Προσοχή! Αν υπάρχει αντικείμενο σε αιτιατική, τότε υποχρεωτικά πρέπει να προχωρήσουμε σε γερουνδιακή έλξη.

5.     causa (gratia) + γενική γερουνδίου

Προσοχή! Αν υπάρχει αντικείμενο σε αιτιατική, τότε υποχρεωτικά πρέπει να προχωρήσουμε σε γερουνδιακή έλξη.

Παραδείγματα από τα κείμενα:

 32. Quam multas imagines fortissimorum virorum – non solum ad intuendum, verum etiam ad imitandum – scriptores (…) nobis reliquerunt !

1.     ut intueremur (imagines) 

2.     qui intueremur (imagines) 

3.     intuitum (imagines) 

4.     ad intuendum (imagines) = ad intuendas imagines 

5.     causa intuendi (imagines) = causa intuendarum imaginum

32.  Quam multas imagines fortissimorum virorum – non solum ad intuendum, verum etiam ad imitandum – scriptores (…) nobis reliquerunt !

1.     ut imitaremur (imagines)

2.     qui imitaremur (imagines)

3.     imitatum (imagines)

4.     ad imitandum (imagines) = ad imitandas imagines

5.     causa imitandi (imagines) = ad imitandarum imaginum

34.  Cum Africanus in Literno esset, complures praedonum duces forte salutatum ad eum venerunt.

1.     ut salutarent (eum)

2.     qui salutarent (eum)

3.     salutatum (eum)

4.     ad salutandum (eum) (=ad eum salutandum)

5.     causa salutandi (eum) (=causa eius salutandi)

34. Scipio, cum se ipsum captum venisse eos existimasset, praesidium conlocavit.

 1.     ut caperent se ipsum

2.     qui caperent se ipsum

3.     captum se ipsum

4.     ad capiendum se ipsum =ad se ipsum capiendum

5.     causa capiendi se ipsum = causa sui ipsius capiendi

34.…praedones (…) Scipioni nuntiaverunt virtutem eius admiratum se venisse.

 1.     ut admirarentur virtutem

2.     qui admirarentur virtutem

3.     admiratum virtutem

4.     ad admirandum virtutem = ad virtutem admirandam

5.     causa admirandi virtutem eius = causa virtutis admirandae

36. cum ad eum magnum pondus auri attulissent, ut eo uteretur, vultum risu solvit

1.     ut eo uteretur

2.     qui eo uteretur

3.     usum eo

4.     ad eo utendum

5.     causa eo utendi

41. Quin, homo inepte, taces, ut consequaris, quod vis ?

1.     ut consequaris

2.     qui consequaris

3.     consecutum

4.     ad consequendum

5.     causa consequendi

49.  Porcia (…) cultellum tonsorium quasi unguium resecandorum causa poposcit.

1.     ut resecaret ungues

2.     quae resecaret ungues

3.     resectum / resecatum ungues

4.     ad resecandum ungues = ad ungues resecandos

5.     causa unguium resecandorum

49. Brutus ad eam obiurgandam venit

1.     ut eam odiurgaret

2.     qui eam odiurgaret

3.     obiurgatum eam

4.     ad eam obiurgandam

5.     causa eam obiurgandi  = causa eius obiurgandae

Λογοτεχνία Γ Λυκείου: Διδασκόμενη αλλά όχι εξεταζόμενη

Δε θα εξετάζεται πανελλαδικά η Νεοελληνική Λογοτεχνία

Διδασκόμενο άλλα όχι εξεταζόμενο για τη Γ΄ Λυκείου θα είναι το μάθημα της Λογοτεχνίας σύμφωνα με ενημέρωση που είχε το news.gr από συνεργάτη της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας.

Σύμφωνα με όσα είδαν χθες το φως της δημοσιότητας οι μαθητές θα εξετάζονται στη Ν. Γλώσσα και όχι και στη Λογοτεχνία όπως όριζε ο νόμος 4186. Θυμίζουμε ότι το άρθρο 4 παράγραφος 3 στα 4 εξεταζόμενα μαθήματα για κάθε Επιστημονικό Πεδίο Εξειδίκευσης περιλαμβάνονταν και Λογοτεχνία συνδυαστικά με τη Ν. Γλώσσα.

Ο πρώην υπουργός Παιδείας Ανδρέας Λοβέρδος είχε καταθέσει τροπολογία στο νόμο 4310/14 σύμφωνα με την οποία διατηρούνταν η Λογοτεχνία σε συνδυασμό με τη Ν. Γλώσσα μόνο για το πεδίο των Ανθρωπιστικών Σπουδών.

Όμως η αφαίρεση της Λογοτεχνίας από τα υπόλοιπα επιστημονικά πεδία προκάλεσε τις έντονες αντιδράσεις αναπληρωτών φιλολόγων, της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων αλλά και βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ και τελικά το υπουργείο πείστηκε να διατηρήσει τη Λογοτεχνία ως πανελλαδικώς εξεταζόμενο μάθημα συνδυαστικά με τη Ν. Γλώσσα για τους υποψηφίους όλων των επιστημονικών πεδίων.

Τελικά, όπως σημειώσαμε πιο πάνω στην ανακοίνωση του υπουργείου Παιδείας, παρατίθεται ως εξεταζόμενο μάθημα μόνο η Ν. Γλώσσα και δεν αναφέρεται η Νεοελληνική Λογοτεχνία που όπως ενημερωθήκαμε θα είναι διδασκόμενο και όχι εξεταζόμενο μάθημα για τους μαθητές της Θεωρητικής.

Πανελλήνιες 2016: Νέο σύστημα

Το νέο σύστημα για τις Πανελλήνιες εξετάσεις του 2016 και την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ανακοίνωσε το Υπουργείο Παιδείας σήμερα Μεγάλη Δευτέρα 06/04

www.dikaiologitika.gr

Το νέο σύστημα για τις Πανελλήνιες εξετάσεις του 2016 και την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ανακοίνωσε  την Μεγάλη Δευτέρα το Υπουργείο Παιδείας

Το ΥΠΟΠΑΙΘ θα προβεί σε νέες νομοθετικές ρυθμίσεις όσον αφορά το εξεταστικό σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΑΤΕΙ το σχ. έτος 2015-16 για τους παρακάτω λόγους:

1) Με το σύστημα του Νέου Λυκείου, οι μαθητές της Γ΄ Τάξης είχαν δυνατότητα πρόσβασης σε πολύ περιορισμένο αριθμό τμημάτων, αφού οι επιλογές τους περιορίζονταν μόνο σε ένα επιστημονικό πεδίο. Εξαιτίας αυτού του εγκλωβισμού των υποψηφίων σε πολύ μικρό αριθμό τμημάτων, θα αποκλείονταν χιλιάδες νέοι και νέες από την Τριτοβάθμια εκπαίδευση, παρότι μπορεί να είχαν επιτύχει υψηλή βαθμολογία στις εξετάσεις. Παράλληλα, αυτή η ρύθμιση θα έπληττε εκτός από τους μαθητές/τριες και τα ίδια τα Πανεπιστήμια, καθώς ήταν εξαιρετικά πιθανό να στερούνταν φοιτητές/τριες με πολύ υψηλές επιδόσεις, οι οποίοι δεν θα κατάφερναν να εισαχθούν στο ένα και μοναδικό επιστημονικό πεδίο στο οποίο μπορούσαν να είναι υποψήφιοι.

2) Υπήρχαν όμως και σοβαροί τεχνικοί λόγοι που επέβαλαν τις νέες ρυθμίσεις. Λόγω καθυστέρησης του έργου των επιστημονικών επιτροπών του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής που είχε σημειωθεί ήδη πριν από την αλλαγή της ηγεσίας του ΥΠΟΠΑΙΘ, δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα η σύνταξη των προγραμμάτων σπουδών όλων των μαθημάτων της Γ΄ τάξης του Νέου Λυκείου και δεν έχουν καν ξεκινήσει οι διαδικασίες συγγραφής και κρίσης των αντίστοιχων σχολικών εγχειριδίων. Συνεπώς, δεν είναι εφικτή η εφαρμογή της νομοθεσίας του Νέου Λυκείου για τη Γ΄ Λυκείου. Να σημειωθεί ότι σε όλη την εκπαιδευτική διαδικασία και ακόμα περισσότερο σε αυτήν την τάξη απαιτείται έγκαιρη ενημέρωση και προετοιμασία των μαθητών/τριών καθώς και έγκαιρη και επαρκής ενημέρωση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών που αναλαμβάνουν τη διδασκαλία νέων προγραμμάτων σπουδών και σχολικών εγχειριδίων.

3) Επίσης δεν ήταν δυνατόν να διατηρηθεί ανέπαφο το σύστημα εισαγωγής της φετινής Γ΄ Ημερήσιου ΓΕΛ και Δ΄ Εσπερινού ΓΕΛ -για τις οποίες υπάρχουν βέβαια εγκεκριμένα προγράμματα σπουδών και σχολικά εγχειρίδια- επειδή θα αιφνιδιάζονταν οι υποψήφιοι του σχ. έτους 2015-16 για τους εξής λόγους: ενώ γνώριζαν ότι θα έδιναν Πανελλαδικές εξετάσεις σε τέσσερα (4) μαθήματα, θα έπρεπε να προετοιμαστούν για έξι (6) ή επτά (7) και βέβαια οι υπάρχουσες Κατευθύνσεις (Θεωρητική, Θετική και Τεχνολογική) απαιτούσαν διαφορετικό συνδυασμό πανελλαδικώς εξεταζόμενων μαθημάτων για τα επιστημονικά πεδία από εκείνον που τους είχε ήδη ανακοινωθεί. Για παράδειγμα, οι υποψήφιοι των Ιατρικών σχολών σύμφωνα με το σημερινό σύστημα θα έπρεπε να εξετασθούν υποχρεωτικά και στα Μαθηματικά Κατεύθυνσης, ενώ αυτό το μάθημα δεν περιλαμβανόταν στα τέσσερα μαθήματα που τους είχαν γίνει ήδη γνωστά ως πανελλαδικώς εξεταζόμενα για αυτές τις σχολές. Με τις νέες ρυθμίσεις είναι στη δική τους επιλογή αν θα εξετασθούν και στα Μαθηματικά, για να αυξήσουν τα επιστημονικά πεδία πρόσβασης.

4) Επιπλέον, στο ισχύον μέχρι φέτος σύστημα εισαγωγής έχουν παρατηρηθεί στρεβλώσεις που θεωρήθηκε αναγκαίο να αντιμετωπισθούν, όπως για παράδειγμα, η δυνατότητα να εισαχθεί κάποιος σε Χημικό τμήμα, χωρίς να έχει διδαχθεί και εξετασθεί στο μάθημα της Χημείας Κατεύθυνσης.

Ο στόχος της νέας νομοθετικής ρύθμισης είναι να θεραπευτούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα κενά και οι δυσλειτουργίες του πρόσφατα νομοθετημένου συστήματος εισαγωγής, καθώς και του ισχύοντος μέχρι σήμερα. Διευκρινίζεται ότι οι ρυθμίσεις για τα ΕΠΑΛ δεν έχουν ακόμα οριστικοποιηθεί, επειδή αναμένεται η σχετική πρόταση του ΙΕΠ, όπως προβλέπει ο νόμος. 

Πιο συγκεκριμένα:

Όσον αφορά στη δομή του ωρολογίου προγράμματος διαμορφώνονται τρεις ομάδες προσανατολισμού: Ανθρωπιστικών Σπουδών, Θετικών Σπουδών και Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής. Συνολικά οι μαθητές/τριες θα παρακολουθούν 32 διδακτικές ώρες την εβδομάδα στη Γ τάξη του Ημερήσιου ΓΕΛ και 25 ώρες στη Δ΄ τάξη του Εσπερινού ΓΕΛ.

Για όλα τα γνωστικά αντικείμενα (Μαθήματα Γενικής Παιδείας, Μαθήματα Προσανατολισμού και Μαθήματα Επιλογής) θα ακολουθηθούν προγράμματα σπουδών ήδη εγκεκριμένα από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ή το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, που αντιστοιχούν σε επίσης ήδη εγκεκριμένα σχολικά εγχειρίδια. Ειδικά για τα Λατινικά Θεωρητικού προσανατολισμού και τη Χημεία Θετικού προσανατολισμού επιστημονικές ομάδες που έχουν συγκροτηθεί εργάζονται για την προσαρμογή της διδακτέας ύλης, καθώς η διδασκαλία τους δεν προβλεπόταν στο πρόγραμμα του Νέου Λυκείου για τη φετινή Β΄ Τάξη.

Το ωρολόγιο πρόγραμμα των Μαθημάτων Προσανατολισμού της Γ΄ τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου συνολικά περιλαμβάνει 15 ώρες. Τα διδασκόμενα μαθήματα είναι πέντε (5) αλλά δεν είναι και τα πέντε πανελλαδικώς εξεταζόμενα. Ανά ομάδα προσανατολισμού το πρόγραμμα είναι το εξής:


    Τα Επιστημονικά πεδία ορίζονται ως εξής:

1ο Επιστημονικό πεδίο (Ανθρωπιστικές, Νομικές και Κοινωνικές Σπουδές)

2ο Επιστημονικό πεδίο (Τεχνολογικές και Θετικές Σπουδές)

3ο Επιστημονικό πεδίο (Σπουδές Υγείας και Ζωής)

4ο Επιστημονικό πεδίο (Παιδαγωγικές Σπουδές)

5ο Επιστημονικό πεδίο (Σπουδές Οικονομίας και Πληροφορικής)

Στις Εξετάσεις Εισαγωγής του σχολικού έτους 2015-16 δίνονται στους μαθητές και στις μαθήτριες οι εξής δυνατότητες:

Α) Να δώσουν εξετάσεις σε τέσσερα (4) μαθήματα και να είναι υποψήφιοι/ες σε ένα μόνο Επιστημονικό Πεδίο, όπως προβλεπόταν από το πρόσφατα νομοθετημένο σύστημα εισαγωγής (Ν.4186/2013).

Β) Αν οι υποψήφιοι/ες επιθυμούν να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε ένα δεύτερο Επιστημονικό Πεδίο, θα πρέπει να επιλέξουν και ένα 5ο μάθημα (Γενικής Παιδείας ή Ομάδας Προσανατολισμού), όπως αυτά περιγράφονται στους πίνακες που ακολουθούν.

Επομένως δύο επιλογές θα έχουν οι υποψήφιοι οι οποίοι θα διεκδικήσουν του χρόνου την εισαγωγή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση: να εξεταστούν είτε σε τέσσερα μαθήματα έχοντας πρόσβαση σε περιορισμένο αριθμό τμημάτων πανεπιστημίων και ΤΕΙ είτε και σε ένα πέμπτο μάθημα -μπαλαντέρ, εφόσον επιθυμούν να «ξεκλειδώσουν» περισσότερες σχολές.

Όλοι οι υποψήφιοι, ανεξάρτητα από την ομάδα προσανατολισμού, έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν από τρία επιστημονικά πεδία το ένα ή τα δύο επιστημονικά πεδία στα οποία θα έχουν πρόσβαση. Στον υπολογισμό των μορίων, δύο από τα τέσσερα μαθήματα που θα αντιστοιχούν σε ένα Επιστημονικό Πεδίο θα έχουν αυξημένο συντελεστή βαρύτητας, που θα ορισθεί με υπουργική απόφαση.

    

Στο 4ο επιστημονικό πεδίο η πρόσβαση είναι εφικτή από όλες τις ομάδες προσανατολισμού.

Το σύστημα Εξετάσεων Εισαγωγής που περιγράφηκε στις παραπάνω παραγράφους σχεδιάστηκε ως μεταβατικό σύστημα, για να αντιμετωπίσει ελλείψεις, κενά και στρεβλώσεις τόσο του συστήματος του Νέου Λυκείου όσο και του ισχύοντος σήμερα εξεταστικού συστήματος εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Υπήρχαν πάρα πολλοί αντικειμενικοί περιορισμοί, που δεν επέτρεπαν την επιδίωξη ενός σχεδιασμού εκ του μηδενός. Όμως δίνει σαφώς περισσότερες ευκαιρίες στους υποψήφιους της επόμενης σχολικής χρονιάς από εκείνες που έδινε το σύστημα του Νέου Λυκείου, χωρίς να αιφνιδιάζει τους μαθητές και τις μαθήτριες και να ανατρέπει τον προγραμματισμό τους.

12 Ερωτήσεις

Τα βασικά σημεία του NEOΥ σύστηματος εισαγωγής στη Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

1.Μπορώ να δώσω εξετάσεις μόνο σε 4 μαθήματα; 
Οι υποψήφιοι έχουν τη δυνατότητα να δώσουν εξετάσεις σε τέσσερα (4) μαθήματα και να είναι υποψήφιοι/ες σε ένα μόνο Επιστημονικό Πεδίο, όπως προβλεπόταν από το πρόσφατα νομοθετημένο σύστημα εισαγωγής (Ν.4186/2013).

2.Σε πόσα μαθήματα θα εξεταστώ αν επιθυμώ να διεκδικήσω σχολές και από άλλο επιστημονικό πεδίο; 
Με τις αλλαγές που έκανε η νέα πολιτική ηγεσία αν κάποιος μαθητής επιθυμεί να διεκδικήσει σχολές και από άλλο ένα επιστημονικό πεδίο θα πρέπει να επιλέξει και ένα 5ο μάθημα (Γενικής Παιδείας ή Ομάδας Προσανατολισμού).

3.Πόσα επιστημονικά πεδία μπορώ να επιλέξω;
Όλοι οι υποψήφιοι, ανεξάρτητα από την ομάδα προσανατολισμού, έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν από τρία επιστημονικά πεδία το ένα ( με εξέταση σε 4 μαθήματα) ή τα δύο επιστημονικά πεδία ( με εξέταση σε 5 μαθήματα) στα οποία θα έχουν πρόσβαση.

4.Πόσα είναι τα επιστημονικά πεδία; 
Τα επιστημονικά πεδία στα οποία θα κατανεμηθούν οι σχολές με Υπουργική Απόφαση είναι 5 και είναι τα ακόλουθα: 1ο Επιστημονικό πεδίο (Ανθρωπιστικές, Νομικές και Κοινωνικές Σπουδές) 2ο Επιστημονικό πεδίο (Τεχνολογικές και Θετικές Σπουδές) 3ο Επιστημονικό πεδίο (Σπουδές Υγείας και Ζωής) 4ο Επιστημονικό πεδίο (Παιδαγωγικές Σπουδές) 5ο Επιστημονικό πεδίο (Σπουδές Οικονομίας και Πληροφορικής)

5.Θα υπάρχουν συντελεστές βαρύτητας; 
Στον υπολογισμό των μορίων, δύο από τα τέσσερα μαθήματα που θα αντιστοιχούν σε ένα Επιστημονικό Πεδίο θα έχουν αυξημένο συντελεστή βαρύτητας, που θα ορισθεί με υπουργική απόφαση.

6. Είναι αλήθεια ότι στις Επιστήμες Υγείας, δηλαδή στο 3ο Επιστημονικό Πεδίο έχουν πρόσβαση οι μαθητές και των τριών κατευθύνσεων; 
Πράγματι με τα όσα ανακοινώθηκα χθες διαπιστώνουμε ότι εκτός από τους μαθητές της Θετικής και οι μαθητές της Θεωρητικής και της Οικονομίας και Πληροφορικής μπορούν να επιλέξουν τμήματα του 3ου πεδίου με μειωμένα όμως μόρια γεγονός που θα τους οδηγεί σε χαμηλόβαθμα τμήματα των ΑΕΙ και σε ΤΕΙ.

7. Σε ποιο άλλο Επιστημονικό Πεδίο έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης οι μαθητές όλων των κατευθύνσεων; 
Εκτός από το 3ο Επιστημονικό Πεδίο, των Επιστημών Υγείας, οι μαθητές και των τριών κατευθύνσεων μπορούν να εισαχθούν, ανάλογα με το μάθημα που θα επιλέξουν, σε τμήματα του 4ου Επιστημονικού Πεδίου, στις παιδαγωγικές σπουδές. Πιθανόν να μην υπάρχει απώλεια μορίων καθώς αυτό δεν αναφέρεται από το Υπουργείο Παιδείας όπως συμβαίνει με το 3ο Επιστημονικό Πεδίο όπου και διευκρινίζεται ότι οι μαθητές της Θεωρητικής και της Οικονομίας-Πληροφορικής θα εισάγονται με μειωμένα μόρια.

8. Μπορώ να εισαχθώ σε τμήματα των Επιστημών Οικονομίας και Πληροφορικής από τη Θεωρητική ή τη Θετική; 
Με όσα έχουν ανακοινωθεί προκύπτει ότι οι μαθητές της Θεωρητικής και της Θετικής δε μπορούν να δηλώσουν τμήματα που θα ενταχθούν στο 5ο Επιστημονικό Πεδίο (Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής).

9. Ποια επιστημονικά πεδία δε μπορεί να δηλώσουν οι μαθητές ανάλογα με την κατεύθυνσή τους; 
Όπως φαίνεται και από τον πίνακα που ακολουθεί στο 3ο επιστημονικό και 4ο επιστημονικό Πεδίο μπορούν να εισαχθούν οι μαθητές όλων των κατευθύνσεων ανάλογα με το μάθημα που θα επιλέξουν. Οι μαθητές της Θεωρητικής δε μπορούν να επιλέξουν το 2ο (Τεχνολογικές – Θετικές Σπουδές) και το 5ο πεδίο ( Οικονομίας και Πληροφορικής). Οι μαθητές της Θετικής με τη σειρά τους δε μπορούν να επιλέξουν το 5ο πεδίο ( Οικονομίας και Πληροφορικής) και το 1ο Πεδίο ( Ανθρωπιστικές Σπουδές). Τέλος οι μαθητές της Οικονομίας – Πληροφορικής δε μπορούν να επιλέξουν το 1οΠεδίο (Ανθρωπιστικές Σπουδές) και το 2ο Πεδίο ( Θετικές , Τεχνολογίας).

10. Πόσα θα είναι τα μαθήματα κατεύθυνσης και πόσες οι ώρες διδασκαλίας τους; 
Τα μαθήματα κατεύθυνσης θα είναι 5 αλλά δεν θα είναι και τα πέντε πανελλαδικώς εξεταζόμενα. Το ωρολόγιο πρόγραμμα των μαθημάτων προσανατολισμού θα είναι 15 ώρες και είναι κοντά στις 12 που είχαν οι μαθητές της τωρινής Γ Λυκείου. Σύμφωνα με πληροφορίες του news.gr οι ώρες διδασκαλίας θα είναι παραπλήσιες με αυτές των μαθημάτων της Γ Λυκείου του 2014-15.

11. Πόσες θα είναι οι συνολικές ώρες του ωρολόγιου προγράμματος;
 Όπως έχει αποκαλύψει το news.gr οι συνολικές ώρες διδασκαλίας δεν διαφέρουν από τα όσα προέβλεπε οι τροπολογία που ψηφίστηκε το Νοέμβριο και προέβλεπε ότι το ωρολόγιο πρόγραμμα θα ήταν 33 ωρών. Το νέο ωρολόγιο πρόγραμμα της Γ Λυκείου του 2015-16 θα είναι 32 ώρες. Δηλαδή οι μαθητές θα έχουν δυο 7ωρα και τρία 6ωρα όπως συμβαίνει και φέτος.

12. Αλλάζουν τα βιβλία και τα προγράμματα σπουδών στη Γ Λυκείου; 
Όχι δεν αλλάζουν ούτε τα προγράμματα σπουδών, ούτε τα σχολικά βιβλία ενώ δεν αναμένονται ριζικές αλλαγές στην ύλη του 2015-16. Όπως αναφέρει το Υπουργείο. Για όλα τα γνωστικά αντικείμενα (Μαθήματα Γενικής Παιδείας, Μαθήματα Προσανατολισμού και Μαθήματα Επιλογής) θα ακολουθηθούν προγράμματα σπουδών ήδη εγκεκριμένα από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ή το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, που αντιστοιχούν σε επίσης ήδη εγκεκριμένα σχολικά εγχειρίδια. Ειδικά για τα Λατινικά Θεωρητικού προσανατολισμού και τη Χημεία Θετικού προσανατολισμού επιστημονικές ομάδες που έχουν συγκροτηθεί εργάζονται για την προσαρμογή της διδακτέας ύλης, καθώς η διδασκαλία τους δεν προβλεπόταν στο πρόγραμμα του Νέου Λυκείου για τη φετινή Β΄ Τάξη.

Τα Πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα ανά ομάδα προσανατολισμού και ανά επιστημονικό πεδίο περιγράφονται αναλυτικά στους πίνακες που ακολουθούν:

www.dikaiologitika.gr